Chuyển rẫy trồng keo thành trang trại ổi hiệu quả cao

Đánh thức đất cằn

Sáng sớm, khu vườn của anh Trương Văn Arin rộn ràng tiếng người thu hoạch. Những trái ổi xanh mướt, căng bóng được bọc cẩn thận trong từng lớp túi bảo vệ.

Ít ai biết rằng, vài năm trước, nơi đây là quả đồi đầy đá sỏi, đất chai cứng sau nhiều năm trồng keo.

Mỗi chu kỳ keo kéo dài từ 5 đến 7 năm nhưng hiệu quả kinh tế không cao, đất ngày càng bạc màu, khả năng giữ nước và dinh dưỡng giảm sút.

"Nhìn bà con quanh vùng quanh năm gắn với cây keo, cây sắn mà cuộc sống vẫn chật vật, tôi nghĩ phải có một hướng đi khác. Muốn làm nông nghiệp thì phải làm bằng tư duy mới, chứ không thể tiếp tục theo lối cũ" – anh Arin chia sẻ.

Năm 2023, anh mạnh dạn thuê hơn 32.000 m² đất đồi từng trồng keo để cải tạo thành vùng cây ăn quả. Việc đầu tiên không phải trồng cây mà là... phục hồi đất.

Hàng tháng trời, anh cùng các cộng sự đào đá, san gạt mặt bằng, khoan giếng tìm nguồn nước rồi kiên trì bổ sung phân hữu cơ, chế phẩm vi sinh nhằm tái tạo dinh dưỡng trong lòng đất.

"Đất gần như không còn vi sinh vật. Muốn cây khỏe thì trước hết đất phải sống trở lại" - anh Arin nói.

Nếu cải tạo đất là bước khởi đầu thì ứng dụng khoa học, kỹ thuật chính là yếu tố quyết định thành công của mô hình.

Đi khắp khu vườn rộng hơn 3 ha, hầu như không thấy cảnh kéo ống nước hay xách từng thùng phân như nhiều vườn cây truyền thống. Thay vào đó là hệ thống tưới nhỏ giọt tự động theo công nghệ Israel phủ khắp khu vực sản xuất.

Mỗi gốc cây được cấp nước riêng, lượng nước và dinh dưỡng được điều chỉnh chính xác theo từng giai đoạn sinh trưởng thông qua hệ thống hòa phân tự động.

Nhờ công nghệ tưới tiết kiệm, lượng nước sử dụng giảm đáng kể, chi phí nhân công cũng được cắt giảm trong khi cây vẫn phát triển đồng đều.

Thay vì lạm dụng phân hóa học, cây được bón phân hữu cơ kết hợp chế phẩm sinh học, giúp cải tạo đất, tăng hệ vi sinh và nâng cao chất lượng trái.

Toàn bộ quy trình chăm sóc đều được kiểm soát chặt chẽ, từ cắt tỉa cành, tạo tán cho đến bao trái và phòng trừ sâu bệnh theo hướng sinh học.

Một trong những kỹ thuật mang lại hiệu quả rõ nét là xử lý cho cây ra hoa, kết trái theo hình thức "ổi chuyền".

Khác với cách sản xuất truyền thống chỉ thu hoạch một vài vụ trong năm, anh Arin chủ động bấm cành, điều tiết sinh trưởng để vườn ổi cho trái quanh năm.

"Mỗi tháng chúng tôi thu khoảng 1 đến 2 tấn ổi. Làm cuốn chiếu giúp dòng tiền quay vòng liên tục, nếu chẳng may gặp bão thì chỉ khoảng một tháng sau cây lại có đợt trái mới" - anh Arin chia sẻ.

Cách làm này không chỉ hạn chế rủi ro thiên tai - vốn là nỗi lo thường trực ở miền Trung mà còn giúp hợp tác xã duy trì nguồn cung ổn định cho hệ thống tiêu thụ.

Năm 2026, hợp tác xã đặt mục tiêu đạt khoảng 50 tấn sản phẩm, tương đương năng suất gần 50 kg/cây.

Hướng đi nông nghiệp xanh

Hiệu quả lớn nhất của mô hình không nằm ở những con số sản lượng mà ở giá trị tạo ra trên cùng một đơn vị diện tích.

Trước đây trồng keo phải chờ từ 5 đến 7 năm mới thu hoạch một lần, giá cả bấp bênh và lợi nhuận không cao thì nay vườn ổi mang lại nguồn thu gần như quanh năm.

Nhờ kỹ thuật xử lý ra hoa liên tục, hợp tác xã có dòng tiền ổn định để tái đầu tư, giảm áp lực tài chính và chủ động kế hoạch sản xuất.

Quan trọng hơn, khu vườn còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương với các công việc như cắt tỉa, làm cỏ, bọc quả, thu hoạch và sơ chế sản phẩm.

Không dừng lại ở sản xuất, anh Arin đang từng bước xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo là tâm huyết của anh Arin. Hiện tại anh đang xúc tiến xây dựng thương hiệu, đăng ký sản phẩm OCOP, đồng thời liên kết với các hộ dân lân cận để mở rộng vùng nguyên liệu lên hơn 4 ha.

Hợp tác xã sẽ chuyển giao quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và bao tiêu đầu ra, hướng đến xây dựng vùng sản xuất tập trung đủ lớn để từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Một hướng đi khác cũng đang được triển khai là kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm.

Giữa những hàng ổi xanh mướt, du khách có thể tự do tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất nông nghiệp sạch, thưởng thức trái cây ngay tại vườn và trải nghiệm cuộc sống của người nông dân.

Theo anh Arin, nông nghiệp vẫn là nền tảng cốt lõi, còn du lịch sẽ là giải pháp gia tăng giá trị.

"Khách đến không chỉ để ăn trái cây mà còn để hiểu cách người nông dân làm ra sản phẩm sạch. Khi họ tin vào chất lượng thì giá trị của nông sản cũng được nâng lên" - anh nói.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Quế Sơn Nguyễn Chí Tùng, mô hình của anh Trương Văn Arin là một trong những điển hình về chuyển đổi cây trồng ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn.

Mô hình này không chỉ chứng minh rằng, đất đồi vẫn có thể tạo ra những sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, mà còn cho thấy khi nông dân dám thay đổi, biết ứng dụng khoa học, kỹ thuật, tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị thì nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành ngành kinh tế mang lại hiệu quả cao.

"Việc áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm, bao trái, quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn sinh học đã giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Đây là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp của địa phương trong thời gian đến” – ông Nguyễn Chí Tùng cho biết thêm.  

BẢO TRÂN