Trường Cao đẳng Đà Nẵng chế tạo thành công thuyền cứu hộ

Xuất phát từ mùa lũ miền Trung

Những người sinh ra và lớn lên ở miền Trung đều hiểu cảm giác bất lực khi chỉ sau một đêm mưa lớn, con đường quen thuộc bỗng hóa thành dòng sông đục ngầu, chảy xiết.

Nước dâng nhanh, nhiều khu dân cư bị cô lập, lực lượng cứu hộ phải tìm mọi cách tiếp cận người dân giữa dòng nước xiết. Có những nơi xe chuyên dụng không thể đi vào, trong khi ca nô cũng khó len lỏi qua những con hẻm nhỏ hay các tuyến đường ngập cạn.

Chính từ thực tế ấy, một câu hỏi luôn day dứt những người làm công tác đào tạo kỹ thuật tại Trường Cao đẳng Đà Nẵng: Có thể chế tạo một phương tiện vừa chạy được trên đường bộ, vừa hoạt động hiệu quả dưới nước để rút ngắn thời gian cứu hộ hay không?

Ý tưởng ấy không dừng lại ở những cuộc trao đổi trong phòng làm việc. Nó nhanh chóng trở thành một đề tài nghiên cứu với quyết tâm tạo ra một phương tiện phù hợp điều kiện Việt Nam, dễ chế tạo, chi phí hợp lý nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu hoạt động trong những tình huống khẩn cấp.

Đó cũng là lúc đề tài "Thuyền Cứu Hộ" chính thức được hình thành dưới sự chủ trì của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đà Nẵng Hồ Viết Hà, cùng giảng viên Trần Ngọc Đăng Khoa và các sinh viên Khoa Cơ khí.

Không giống những công trình nghiên cứu chỉ dừng ở mô hình lý thuyết, mục tiêu mà nhóm nghiên cứu hướng tới ngay từ đầu là tạo ra một sản phẩm có thể ứng dụng trong thực tiễn.

Mỗi bản vẽ đều được tính toán từ nhu cầu thực tế của lực lượng cứu hộ, từng chi tiết kỹ thuật đều hướng đến khả năng vận hành linh hoạt trong điều kiện thiên tai diễn biến phức tạp.

Sau nhiều tháng nghiên cứu, tính toán và thử nghiệm, chiếc "Thuyền Cứu Hộ" dần thành hình. Điều đặc biệt của sản phẩm là khả năng di chuyển trên cả đường bộ lẫn mặt nước mà không cần thêm phương tiện trung chuyển.

Khi ở trên cạn, phương tiện vận hành bằng động cơ điện, giúp di chuyển êm và thân thiện với môi trường. Khi xuống nước, hệ thống động cơ xăng kết hợp công nghệ Water Jet (Turbojet) tạo lực đẩy mạnh, giúp phương tiện vận hành an toàn ngay cả ở vùng nước nông hoặc khu vực có nhiều vật cản. Đây cũng là giải pháp khắc phục những hạn chế của chân vịt truyền thống trong điều kiện cứu hộ tại các khu dân cư ngập lụt.

Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, phương tiện có tải trọng làm việc an toàn khoảng 800 kg, có thể chở từ 4 đến 5 người hoặc kết hợp người và hàng hóa khi thực hiện nhiệm vụ cứu hộ khẩn cấp.

Tốc độ trên cạn đạt hơn 15 km/giờ, trong khi dưới nước có thể đạt trên 50 km/giờ, đáp ứng yêu cầu tiếp cận nhanh những khu vực bị chia cắt do thiên tai.

Không chỉ phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn, sản phẩm còn được định hướng ứng dụng trong vận chuyển nhu yếu phẩm đến vùng bị cô lập, hỗ trợ lực lượng phòng, chống thiên tai, tuần tra trên sông, hồ và trở thành mô hình thực hành cho sinh viên các ngành cơ khí, ô tô, cơ điện tử, kỹ thuật tàu thuyền và chế tạo phương tiện chuyên dụng.

Điều đó cho thấy giá trị của công trình không dừng ở một sản phẩm kỹ thuật mà còn mở ra nhiều hướng ứng dụng trong đào tạo và phục vụ xã hội.

Đưa nghiên cứu từ giảng đường phục vụ cộng đồng

Nếu chỉ nhìn vào thành phẩm, ít ai hình dung rằng phía sau chiếc thuyền cứu hộ là cả một hành trình nghiên cứu với sự tham gia của những người thầy và các sinh viên còn đang ngồi trên ghế giảng đường.

Ngay từ khi bắt tay thực hiện, nhóm nghiên cứu đã xác định mục tiêu phải tạo ra một sản phẩm có khả năng ứng dụng thực tế, đáp ứng yêu cầu cứu hộ, cứu nạn trong điều kiện thiên tai thường xuyên xảy ra tại khu vực miền Trung.

Để hiện thực hóa ý tưởng ấy, bài toán đầu tiên đặt ra là làm thế nào để một phương tiện có thể vận hành ổn định trong hai môi trường hoàn toàn khác nhau.

Nếu thiết kế thiên về đường bộ, khả năng nổi và tính ổn định trên mặt nước sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu tối ưu cho hoạt động dưới nước, phương tiện sẽ gặp nhiều hạn chế khi di chuyển trên những tuyến đường ngập hoặc địa hình phức tạp.

Từ những phép tính ban đầu đến từng bản vẽ kỹ thuật, mọi chi tiết đều được cân nhắc kỹ lưỡng. Thân thuyền được thiết kế để bảo đảm lực nổi và độ ổn định; hệ thống truyền động được bố trí theo hướng độc lập giữa hai môi trường hoạt động.

Cơ cấu nâng hạ bánh xe phải đủ linh hoạt để chuyển đổi nhanh từ đường bộ xuống mặt nước và ngược lại. Chính quá trình liên tục tính toán, thử nghiệm rồi điều chỉnh đã giúp nhóm nghiên cứu từng bước hoàn thiện sản phẩm.

Điểm đặc biệt của đề tài là sự tham gia xuyên suốt của sinh viên Khoa Cơ khí. Các em không chỉ hỗ trợ lắp ráp mà trực tiếp tham gia nhiều công đoạn của quá trình nghiên cứu, từ tính toán lực nổi, thiết kế thân composite, chế tạo hệ thống lái, hệ thống truyền động đến lắp ráp, vận hành và thử nghiệm sản phẩm. Đây cũng là cơ hội để những kiến thức trên giảng đường được kiểm chứng bằng thực tiễn sản xuất.

Đối với nhiều sinh viên, đây là lần đầu tiên các em được tham gia một công trình có quy mô lớn, trải qua đầy đủ quy trình nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và đánh giá sản phẩm.

Quá trình ấy không chỉ rèn luyện kỹ năng chuyên môn mà còn hình thành tư duy nghiên cứu, khả năng làm việc nhóm và tinh thần kiên trì trước những thử thách kỹ thuật.

Theo thầy Hồ Viết Hà, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đà Nẵng, điều mà nhóm nghiên cứu hướng đến không đơn thuần là tạo ra một phương tiện mới, mà còn mong muốn góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

"Mỗi công trình nghiên cứu không chỉ là một sản phẩm kỹ thuật, mà còn là trách nhiệm của nhà trường đối với cộng đồng. 'Thuyền Cứu Hộ' mang theo khát vọng của những người làm giáo dục nghề nghiệp: đưa tri thức vào cuộc sống, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân trong thiên tai."

Chia sẻ ấy cũng chính là triết lý mà nhóm nghiên cứu theo đuổi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Mỗi chi tiết kỹ thuật được hoàn thiện không chỉ để nâng cao hiệu quả vận hành của sản phẩm, mà còn hướng đến mục tiêu lớn hơn là phục vụ cộng đồng.

Thực tế, trong những năm gần đây, thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan khiến yêu cầu về các phương tiện cứu hộ chuyên dụng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Một phương tiện có thể vừa di chuyển trên đường bộ, vừa nhanh chóng lao xuống mặt nước mà không cần trung chuyển sẽ góp phần rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường, nâng cao hiệu quả ứng cứu trong nhiều tình huống khẩn cấp.

Đó cũng là lý do nhóm nghiên cứu lựa chọn công nghệ Water Jet thay cho chân vịt truyền thống. Giải pháp này không chỉ tạo lực đẩy mạnh mà còn giúp phương tiện hoạt động an toàn hơn tại khu vực nước cạn, hạn chế nguy cơ va chạm với vật cản và thuận lợi khi lên xuống bờ, những điều kiện thường gặp trong các vùng ngập lụt ở miền Trung.

Trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp đang chuyển mạnh từ đào tạo theo năng lực sang đào tạo gắn với nhu cầu của xã hội và doanh nghiệp, "Thuyền Cứu Hộ" là minh chứng sinh động cho cách tiếp cận mới của Trường Cao đẳng Đà Nẵng.

Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức trong giảng đường, nhà trường tạo điều kiện để giảng viên và sinh viên cùng bắt tay giải quyết những bài toán mà cuộc sống đang đặt ra.

Đối với Trường Cao đẳng Đà Nẵng, công trình cũng khẳng định định hướng phát triển nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ phục vụ cộng đồng.

Đây không chỉ là thành quả của một nhóm nghiên cứu mà còn là minh chứng cho vai trò ngày càng rõ nét của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc đồng hành cùng địa phương giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Không dừng lại ở kết quả hiện tại, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục thử nghiệm sản phẩm trong nhiều điều kiện khắc nghiệt hơn, đồng thời nghiên cứu tích hợp hệ thống định vị GPS, camera hỗ trợ, công nghệ hybrid điện - xăng để từng bước hoàn thiện phương tiện và hướng đến thương mại hóa.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một phương tiện cứu hộ "Made in Vietnam", có tính ứng dụng cao, phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai tại Việt Nam.

THANH HẢI