Tục cúng “Trống đất” của người Co

Như nhiều dân tộc khác, người Co tại xã Trà Liên là một trong những dân tộc thiểu số ở thành phố Đà Nẵng - có phong tục văn hóa tín ngưỡng rất phong phú. Trong đó độc đáo nhất là nghi lễ làm trống đất cầu mưa khi thời tiết khô hạn kéo dài.  

Để làm được trống đất, người già trong làng phải vào rừng tìm mo cau. Mo cau làm trống đất được chọn là những tàu mo già, dày đã khô tự nhiên trên cây. Theo các già làng, mo cau như vậy khi làm trống đất tiếng gõ sẽ kêu to, âm thanh phát ra sẽ vang, dội hơn. Sau khi tìm được mo cau, dây rừng và một bãi đất trống để làm trống đất. Già làng mang theo một con gà cúng. Cũng theo tục lệ của người Co, họ sẽ cúng các con vật khi còn sống trước.

Dây buộc trống cũng là phần việc khá quan trọng trong việc làm trống đất của người Co. Bởi dây buộc phải là loại dây chắc dẻo được lấy trong rừng. Sợi dây mây rừng được kéo dài phía trên các mặt trống đất và từ sợi dây này xuống tới mỗi mặt trống có một thanh gỗ nhỏ. Một chiếc trống đất phải đảm bảo âm thanh kêu to và rõ khi gõ vào sợi dây ngang trên các mặt trống. Để hướng dẫn cho thanh niên, trẻ con trong làng cách đánh trống đất để cầu mưa.

Trong lễ cúng cầu mưa vị già làng người Co có lời khấn thể hiện sự cầu mong tha thiết để gửi tới các vị thần với nội dung: “Hỡi ông thần Trời, kêu ông thần Mây để ông thần Mưa cứu loài người trên trần gian này đang khát đói. Bây giờ các loài cây cối đang chết rụng và sông suối đang cạn khô, động vật đang chết dần. Thần Đất cùng với thần Trời hãy kêu gọi thần Mây, thần Mưa hãy mau đổ nước xuống cho loài người và động vật trên thế gian được sống.” Sau mỗi câu khấn cầu mưa xuống, già làng sẽ gõ trống đất, đối với các trống đất đại diện cho bốn vị thần Trời, Mây, Mưa, Đất thì gõ 7 tiếng, riêng thần Người phải gõ 9 tiếng.

Hiện nay, người Co tại Trà Liên có khoảng trên 4.600 người. Cùng với các dân tộc anh em như Cadong, Xê đăng, Mơ Nông, Kinh nhiều bản sắc văn hóa độc đáo của người Co đã được lưu giữ. Trong những năm qua, người Co cũng đã đại diện cho thành phố tham gia biểu diễn tại nhiều khu vực trong và ngoài tỉnh . Qua đó, giới thiệu các nét đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số tại địa phương với đông đảo du khách thập phương.

Nghi lễ cúng trống đất đã được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian đánh giá rất cao về sự độc đáo và ý nghĩa linh thiêng từ tiếng trống đất giữa đại ngàn “Cao sơn ngọc quế”. Đối với người Co nghi lễ làm trống đất cầu mưa rất linh thiêng. Đồng bào Co tin rằng những tiếng trống đất sẽ mang những lời cầu nguyện của dân làng đến các vị thần linh để sớm ban mưa cho mọi vật được sinh sôi, xanh tốt.