Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Đà Nẵng - 70 năm lặng thầm những chiến công

Từ một dấu mốc lịch sử đến lực lượng nòng cốt trên mặt trận kinh tế

Có những cuộc chiến không tiếng súng. Ở đó, mỗi chứng cứ là một mắt xích, mỗi chuyên án là một hành trình kiên trì tìm sự thật, và phía sau mỗi vụ án được làm sáng tỏ là công sức, trí tuệ, mồ hôi của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Ngày 28/7/1956, Thủ tướng ban hành Nghị định số 982/TTg thành lập Cục Cảnh sát nhân dân thuộc Bộ Công an. Chỉ ít ngày sau, ngày 10/8/1956, Thông tư số 1001/TTg quy định tổ chức, nhiệm vụ của ngành Cảnh sát nhân dân đã chính thức xác lập lực lượng Cảnh sát kinh tế, với chức năng đấu tranh phòng, chống các hành vi xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, bảo vệ tài sản của Nhà nước và Nhân dân. Ngày 10/8 hằng năm được chọn là Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường.

Từ dấu mốc ấy, lực lượng Cảnh sát kinh tế từng bước lớn mạnh, trở thành lực lượng nòng cốt trong phòng ngừa, phát hiện, điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường. Qua mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, đối tượng đấu tranh, phương thức phạm tội và yêu cầu nhiệm vụ lại có những thay đổi mới.

Nếu trong thời kỳ bao cấp, cuộc đấu tranh tập trung vào nạn đầu cơ, tham ô, buôn lậu thì ngày nay, tội phạm kinh tế đã len sâu vào nhiều lĩnh vực phức tạp như đầu tư, đấu thầu, đất đai, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, thương mại điện tử và không gian số.

Điều đó đòi hỏi lực lượng Cảnh sát kinh tế không chỉ kiên quyết đấu tranh, xử lý tội phạm mà còn phải chủ động nhận diện những sơ hở trong cơ chế quản lý, tham mưu, kiến nghị khắc phục, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Trên vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng, một địa bàn có vị trí chiến lược về giao thương, kinh tế và kết nối khu vực miền Trung - Tây Nguyên, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội cũng kéo theo những nguy cơ và phương thức phạm tội mới.

Năm 1997, khi tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng được chia tách, lực lượng Cảnh sát kinh tế ở hai địa phương bước vào một chặng đường mới. Trong điều kiện ban đầu còn nhiều khó khăn về nhân lực, phương tiện và cơ sở vật chất, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ vẫn bám địa bàn, bám thực tiễn, từng bước xây dựng lực lượng và khẳng định vai trò nòng cốt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường.

Ở Quảng Nam, những vụ án liên quan khai thác tài nguyên trái phép, quản lý đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tín dụng - ngân hàng, đầu tư xây dựng... đã góp phần chấn chỉnh công tác quản lý nhà nước, giữ nghiêm kỷ cương pháp luật.

Tại Đà Nẵng, tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế đặt ra những yêu cầu khác. Mỗi công trình, dự án, khu công nghiệp được triển khai vừa mở ra động lực tăng trưởng, vừa tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sai phạm trong quản lý kinh tế, tài chính và đầu tư. Trong bối cảnh đó, lực lượng Cảnh sát kinh tế từng bước khẳng định vai trò không chỉ ở công tác phát hiện, điều tra tội phạm mà còn trong tham mưu, kiến nghị khắc phục những sơ hở của cơ chế quản lý.

Ngày 1/7/2025 trở thành dấu mốc đặc biệt khi tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng được hợp nhất, hình thành thành phố Đà Nẵng mới. Cùng với sự thay đổi về không gian phát triển, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường của hai địa phương chính thức hợp nhất dưới mái nhà chung Công an thành phố Đà Nẵng.

Đó không đơn thuần là sự thay đổi về tổ chức mà còn là sự hội tụ của hai truyền thống, hai bề dày kinh nghiệm, tạo nên sức mạnh tổng hợp để lực lượng tiếp tục đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Những con số biết nói

Khi không gian kinh tế mở rộng, phương thức phạm tội cũng nhanh chóng biến đổi. Từ buôn lậu, gian lận thương mại truyền thống, tội phạm chuyển sang lợi dụng các lĩnh vực đầu tư công, đấu thầu, đất đai, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, thương mại điện tử và chuyển đổi số để trục lợi, với tính chất ngày càng tinh vi và quy mô lớn hơn.

Thực hiện chỉ đạo của Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường đã chủ động đổi mới tư duy, phương pháp và biện pháp công tác; lấy phòng ngừa làm nền tảng, điều tra, khám phá án làm mũi nhọn, đồng thời chú trọng phát hiện những sơ hở trong quản lý để kiến nghị khắc phục.

Từ năm 2023 đến nay, đơn vị đã khởi tố 264 vụ với 520 bị can; số vụ án được phát hiện, xử lý tăng qua từng năm, từ 64 vụ năm 2023 lên 78 vụ năm 2024 và 122 vụ năm 2025. Cùng với đó, lực lượng đã xử lý 1.430 vụ vi phạm hành chính trên lĩnh vực kinh tế và môi trường, xử phạt hơn 36,2 tỷ đồng.

Nhưng phía sau những con số ấy không chỉ là số vụ án hay số bị can. Đó còn là tài sản được thu hồi, những sai phạm được ngăn chặn, những lỗ hổng trong quản lý được nhận diện và những bài học được chuyển hóa thành giải pháp phòng ngừa.

Trong hành trình ấy, nhiều chuyên án lớn đã trở thành những dấu ấn nổi bật.

Chuyên án 0722C làm rõ hành vi lợi dụng chủ trương tổ chức các chuyến bay “combo”, “giải cứu” trong thời điểm dịch COVID-19 để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng làm giả văn bản của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 và vé máy bay, chiếm đoạt hơn 1,11 tỷ đồng của nhiều bị hại.

Chuyên án TN1122 bóc gỡ đường dây thông thầu, đưa, nhận hối lộ trong hoạt động đấu thầu, thi công nạo vét hệ thống thoát nước trên địa bàn quận Cẩm Lệ cũ. Quá trình điều tra xác định các đối tượng thỏa thuận chi lại 38% giá trị gói thầu trước thuế, với số tiền đưa hối lộ 2,15 tỷ đồng.

Chuyên án TN0223 tiếp tục cho thấy tính chất phức tạp của tội phạm khi các đối tượng lợi dụng hoạt động đăng kiểm tàu cá để hợp thức hóa hồ sơ, nâng khống công suất phương tiện nhằm trục lợi chính sách hỗ trợ của Nhà nước, chiếm đoạt 300 triệu đồng tiền hỗ trợ ngư dân.

Đặc biệt, Chuyên án BK0223 làm rõ sai phạm trong quản lý tài chính, tài sản tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, với tổng thiệt hại được xác định 186,425 tỷ đồng; tài sản trị giá khoảng 127 tỷ đồng được kê biên, phong tỏa để phục vụ công tác thu hồi.

Đây cũng là điểm khác biệt căn bản của đấu tranh tội phạm kinh tế: một vụ án chỉ thực sự có ý nghĩa trọn vẹn khi không chỉ làm rõ hành vi phạm tội mà còn phải truy tìm dòng tiền, xác định tài sản và quyết liệt thu hồi tài sản thất thoát.

Không để tội phạm biến những kẽ hở thành "đất sống"

Trên mặt trận bảo vệ thị trường và quyền lợi người tiêu dùng, lực lượng Cảnh sát kinh tế cũng liên tiếp phát hiện, xử lý những đường dây có quy mô lớn.

Chuyên án trinh sát SGK192 bóc gỡ đường dây sản xuất, buôn bán sách giáo khoa giả hoạt động tại Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương. Cơ quan Công an thu giữ máy móc, phương tiện phục vụ sản xuất, hàng triệu tem giả cùng hơn 600.000 sản phẩm, bán thành phẩm sách giả, khởi tố 13 bị can về tội sản xuất, buôn bán hàng giả.

Từ cuối năm 2024, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Đà Nẵng triệt phá đường dây mua bán trái phép hóa đơn quy mô đặc biệt lớn trên phạm vi cả nước, khởi tố 16 bị can. Kết quả điều tra bước đầu xác định các đối tượng đã thành lập 280 công ty, xuất bán hơn 187.000 hóa đơn khống, với tổng doanh số hơn 25.300 tỷ đồng, thu lợi bất chính khoảng 500 tỷ đồng. Ngày 29/12/2024, lực lượng chức năng đồng loạt khám xét 17 địa điểm tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, thu giữ 154 con dấu cùng nhiều tài liệu, thiết bị liên quan.

Sau khi thành phố Đà Nẵng mới được thành lập, lực lượng tiếp tục khẩn trương tiếp nhận, củng cố tài liệu, chứng cứ và điều tra những sai phạm trong hoạt động đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Từ những con số bất thường trong một phiên đấu giá, các điều tra viên lần tìm dấu hiệu thông đồng, góp phần bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong đấu giá tài sản và bảo vệ nguồn tài nguyên của Nhà nước.

Ở một hướng đấu tranh khác, vụ vận chuyển 24.000 bao thuốc lá điếu nhập lậu trên tuyến cao tốc Bắc - Nam được phát hiện, bắt giữ kịp thời, góp phần bảo vệ thị trường trong nước và nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Mỗi vụ án khép lại vì thế không chỉ bằng việc những người vi phạm bị xử lý, giá trị lớn hơn nằm ở những kẽ hở được nhận diện, những phương thức quản lý được chấn chỉnh và nguy cơ tái diễn được ngăn chặn.

Trong giai đoạn mới, yêu cầu đấu tranh của lực lượng Cảnh sát kinh tế ngày càng gắn chặt với những vấn đề trực tiếp liên quan đến đời sống Nhân dân.

Quán triệt tinh thần chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, ngăn ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Công an thành phố chỉ đạo lực lượng Cảnh sát kinh tế tập trung đấu tranh với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, nhất là các mặt hàng tác động trực tiếp đến sức khỏe và đời sống Nhân dân.

Chuyên án 126R về sản xuất, buôn bán rong biển giả đã thu giữ hơn 7.000 sản phẩm vi phạm, làm rõ thủ đoạn đưa thực phẩm không rõ nguồn gốc “đội lốt” hàng Việt để tiêu thụ.

Chuyên án 1225J thu giữ hơn 5 tấn sản phẩm sơn giả, được sản xuất bằng thủ đoạn pha trộn sơn, tái chế bao bì chính hãng để đánh lừa thị trường.

Chuyên án 1225T triệt phá đường dây buôn lậu tôm hùm giống qua đường hàng không, thu giữ hơn 90.000 cá thể, trị giá hơn 6,77 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Chuyên án 1224T triệt xóa đường dây rửa tiền từ Campuchia, bắt, khởi tố 44 đối tượng, làm rõ thủ đoạn thành lập 203 công ty “ma”, mở 500 tài khoản doanh nghiệp, 5.000 tài khoản cá nhân, làm giả hơn 160 con dấu, với tổng số tiền giao dịch hơn 67.000 tỷ đồng.

Những chuyên án ấy cho thấy một thực tế: tội phạm kinh tế không còn bó hẹp trong phạm vi tài sản hay hoạt động kinh doanh. Nhiều hành vi đã trực tiếp tác động đến sức khỏe, môi trường, quyền lợi người tiêu dùng, nguồn lực phát triển và sự an toàn của xã hội.

Đằng sau mỗi vụ án là một quá trình điều tra đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và chính xác. Tính chất phức tạp của tội phạm tham nhũng, kinh tế ngày càng gia tăng, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, đầu tư, đấu thầu, đất đai và không gian số.

Áp lực lớn nhất đối với điều tra viên là phải thu thập đầy đủ chứng cứ, chứng minh khách quan hành vi phạm tội, bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; đồng thời chú trọng thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt. Trước sự phát triển của công nghệ và các phương thức giao dịch tài chính hiện đại, yêu cầu đặt ra là lực lượng phải liên tục đổi mới tư duy, nâng cao trình độ chuyên môn, làm chủ khoa học công nghệ và tăng cường phối hợp với các ngành chức năng.

Trong quá trình ấy, sự phối hợp giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố, Phòng Cảnh sát kinh tế và Viện kiểm sát nhân dân thành phố được duy trì chặt chẽ từ giai đoạn tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đến khởi tố, điều tra và xử lý vụ án. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm hoạt động điều tra khách quan, toàn diện, đúng pháp luật, không để oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm.

Giữ vững truyền thống, kiến tạo tương lai

07 thập kỷ được tạo nên không chỉ bởi những chuyên án lớn.

Trong những ngày thành phố gồng mình chống dịch COVID-19, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã phát huy vai trò chủ công trong kết nối, huy động hơn 30 container thực phẩm hỗ trợ các địa phương, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, chia sẻ khó khăn cùng Nhân dân. Sau trận mưa lũ lịch sử cuối năm 2025, cán bộ, chiến sĩ tiếp tục có mặt tại xã Điện Bàn Tây, hỗ trợ nhu yếu phẩm cho người dân bị ảnh hưởng.

Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống, cán bộ, chiến sĩ đơn vị thực hiện hành trình “Đền ơn đáp nghĩa”, đến 14 địa chỉ đỏ tại Đà Nẵng, Quảng Trị, Nghệ An, Hà Tĩnh; thăm hỏi 13 gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và thân nhân liệt sĩ Công an nhân dân. Mỗi chuyến đi là một lần trở về với lịch sử. Mỗi địa chỉ đỏ là một lời nhắc về sự hy sinh của các thế hệ đi trước và cũng là dịp để thế hệ hôm nay tự soi mình trong truyền thống.

Những chiến công của lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Đà Nẵng đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Nhiều năm liền, đơn vị là đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua Vì an ninh Tổ quốc, với 14 năm đạt danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”; được tặng 2 Cờ thi đua của Chính phủ, 2 Cờ thi đua của Bộ Công an, 5 Cờ thi đua của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng và 28 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an cùng các cấp, các ngành. Đặc biệt, tháng 9/2025, đơn vị được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Nhưng với những người lính trên mặt trận kinh tế, phần thưởng lớn nhất có lẽ không chỉ nằm ở những tấm huân chương hay bằng khen. Đó còn là những tài sản được thu hồi, những sai phạm được ngăn chặn và sự bình yên, minh bạch của môi trường kinh doanh được giữ vững.

Trong giai đoạn mới, khi Đà Nẵng có không gian phát triển rộng hơn, quy mô kinh tế lớn hơn và các phương thức phạm tội ngày càng tinh vi, xuyên biên giới, ứng dụng công nghệ cao, nhiệm vụ đặt ra với lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường cũng nặng nề hơn rất nhiều.

Đó là yêu cầu phải chủ động nắm chắc tình hình, phát hiện từ sớm, từ xa; điều tra, xử lý nghiêm các vụ án theo đúng quy định pháp luật; kiên quyết thực hiện phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, liêm chính, tinh thông pháp luật, làm chủ khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Phương thức phạm tội có thể thay đổi. Công nghệ có thể tạo ra những thủ đoạn mới. Không gian đấu tranh có thể rộng hơn và phức tạp hơn. Nhưng tinh thần thượng tôn pháp luật, ý chí đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân vẫn là giá trị trường tồn.

Trên hành trình ấy, những chiến công có thể không ồn ào. Những người tạo nên chiến công nhiều khi cũng không xuất hiện trước ánh đèn. Nhưng chính từ những cuộc đấu tranh âm thầm đó, kỷ cương được giữ vững, tài sản được bảo vệ, những sơ hở được khắc phục, niềm tin của Nhân dân vì thế cũng được bồi đắp từng ngày.

70 năm – lặng thầm những chiến công.

Và phía trước, hành trình đang tiếp tục!

ĐĂNG KHÔI - ĐỨC LÂM