Phát huy lợi thế công nghệ, thúc đẩy tăng trưởng

Phát huy hiệu quả hệ sinh thái công nghệ

Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn, lao động, đất đai và tài nguyên dần bộc lộ những hạn chế, năng suất, trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản trị ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với Đà Nẵng, mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 11%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức phát triển, khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có và hình thành những động lực tăng trưởng có giá trị gia tăng cao.

Thành phố đã xây dựng nền tảng phát triển công nghệ với Khu Công nghệ cao, các khu công nghệ thông tin, hệ thống cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp công nghệ, hạ tầng số và hệ sinh thái khởi nghiệp.

​​​​​​Các lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), cùng cơ chế đặc thù và định hướng phát triển Khu thương mại tự do tiếp tục mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy nghiên cứu và tăng cường kết nối thị trường.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào chuyển hóa những lợi thế này thành kết quả kinh tế cụ thể. Theo dữ liệu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025, Đà Nẵng đạt 47,20 điểm, xếp thứ 8 cả nước. Trong đó, điểm đầu vào đổi mới sáng tạo đạt 56,15 điểm, còn đầu ra đạt 38,25 điểm.

Khoảng cách giữa đầu vào và đầu ra cho thấy dư địa để thành phố nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vẫn còn những hạn chế như năng lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu chưa tương xứng; doanh nghiệp công nghệ nội địa chưa đủ sức dẫn dắt mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh và chuỗi cung ứng; nguồn nhân lực chuyên sâu trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu và thiết kế hệ thống còn thiếu.

Liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa chặt chẽ; thị trường công nghệ còn hạn chế, trong khi nhiều doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thiếu khách hàng ban đầu để thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là chuyển trọng tâm từ phát triển các điều kiện đầu vào sang nâng cao hiệu quả vận hành toàn bộ hệ sinh thái. Hoạt động nghiên cứu cần gắn với nhu cầu thực tiễn; doanh nghiệp phải có năng lực tiếp nhận, ứng dụng công nghệ; sản phẩm nghiên cứu cần có thị trường và khả năng mở rộng quy mô.

Gắn đổi mới sáng tạo với nhu cầu thực tiễn

Theo định hướng được các chuyên gia đề xuất, mô hình tăng trưởng mới của Đà Nẵng cần lấy doanh nghiệp làm trung tâm, nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực quan trọng, dữ liệu và chuyển đổi số làm nền tảng, đồng thời phát huy vai trò kiến tạo, điều phối của chính quyền.

Ba nhóm động lực cần được kết nối gồm kinh tế tri thức và công nghệ; Khu thương mại tự do gắn với logistics, sản xuất công nghệ cao; đô thị dịch vụ thông minh gắn với nâng cao chất lượng sống. Sự liên kết này sẽ tạo điều kiện để công nghệ nâng cao năng suất các ngành kinh tế có lợi thế, đồng thời mở ra những lĩnh vực kinh doanh mới.

Trên cơ sở đó, thành phố cần xác định các lĩnh vực ưu tiên có khả năng lan tỏa như AI, bán dẫn, dữ liệu, logistics thông minh, dịch vụ tri thức và công nghệ đô thị. Du lịch, kinh tế biển, y tế, giáo dục và công nghiệp công nghệ cao có thể trở thành những lĩnh vực ứng dụng, tạo nhu cầu thực tế cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm.

​​​​​​Một hướng đi được đề xuất là xây dựng Đà Nẵng thành “phòng thí nghiệm sống”, trong đó những vấn đề thực tiễn của đô thị trở thành bài toán đặt hàng cho hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ.

Các lĩnh vực như giao thông, chống ngập, quản lý cảng, logistics, du lịch, môi trường và y tế số có thể được lựa chọn để thử nghiệm giải pháp của doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu, đi kèm cơ chế giám sát, đánh giá và bảo đảm an toàn.

Cùng với đó, cơ chế “khách hàng đầu tiên” và mua sắm công có thể được nghiên cứu nhằm tạo thị trường ban đầu cho các sản phẩm đổi mới sáng tạo đáp ứng yêu cầu. Theo hướng tiếp cận này, cơ quan nhà nước xác định bài toán cần giải quyết; doanh nghiệp hoặc nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp, tổ chức thử nghiệm có kiểm soát và đánh giá kết quả trước khi xem xét mua sắm sản phẩm, dịch vụ theo quy định.

Cách làm này góp phần gắn hoạt động hỗ trợ đổi mới sáng tạo với hiệu quả ứng dụng, tạo điều kiện để doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm và từng bước tiếp cận thị trường.

Cùng với cơ chế và thị trường, nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để Đà Nẵng phát huy lợi thế công nghệ. Công tác đào tạo cần bám sát năng lực và nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp, chú trọng các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu, an ninh mạng và tự động hóa.

Đồng thời, thành phố cần tăng cường thu hút chuyên gia, thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, tạo điều kiện chuyển giao tri thức và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Đối với lĩnh vực bán dẫn, định hướng phát triển cần bao quát nhiều khâu trong chuỗi giá trị, từ đào tạo, thiết kế đến kiểm thử, đóng gói, ứng dụng và dịch vụ chuyên môn. Việc thu hút đầu tư cần gắn với chuyển giao tri thức, nghiên cứu, đào tạo và phát triển mạng lưới doanh nghiệp liên kết, qua đó nâng cao phần giá trị gia tăng được tạo ra tại địa phương.

Khu thương mại tự do cũng cần được kết nối chặt chẽ với sản xuất công nghệ cao, logistics, nghiên cứu và đào tạo. Hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện ở khả năng thu hút dự án đầu tư mà còn ở việc hình thành chuỗi cung ứng, tạo việc làm có năng suất cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và mở rộng hoạt động xuất khẩu.

Để bảo đảm các chính sách đi vào thực chất, việc đánh giá kết quả tăng trưởng cần chú trọng những chỉ số phản ánh chất lượng phát triển như năng suất lao động, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp, số lượng sản phẩm được thương mại hóa, doanh thu công nghệ và mức độ số hóa của doanh nghiệp. Đây là cơ sở để thành phố đánh giá hiệu quả đầu tư, điều chỉnh chính sách và phân bổ nguồn lực phù hợp.

Phát huy lợi thế công nghệ vì thế không chỉ dừng lại ở việc thu hút thêm dự án hay phát triển hạ tầng số, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực tạo ra giá trị từ tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Khi kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ được ứng dụng rộng rãi và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, các nguồn lực công nghệ mới có thể trở thành động lực nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn tới.

TS. LÊ ĐỨC VIÊN