Sở Y tế

SỞ Y TẾ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Địa chỉ: 168 Nguyễn Sinh Sắc, phường Hòa Khánh, thành phố Đà Nẵng

Điện thoại: 0236 3821206 Fax: 0236 3826276 E-mail: syt@danang.gov.vn

Chức năng:
- Sở Y tế là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng, có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; sức khỏe sinh sản; trng thiết bị y tế; dược; mỹ phẩm; bảo hiểm y tế; dân số; trẻ em; quản lý sử dụng Quỹ Bảo trợ trẻ em; bảo trợ xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội (không bao gồm cai nghiện ma tuý và quản lý sau cai nghiện ma tuý)

- Sở Y tế có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và công tác của Uỷ ban nhân dân thành phố, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Y tế.

Lãnh đạo Sở

Lãnh đạo Sở	Chức vụ	Thông tin liên hệ
Bs. Trần Thanh Thủy	Giám đốc	Di động: 0983 101 595 Email: thuytt@danang.gov.vn
Bs. Trương Văn Trình	Phó Giám đốc	Di động: 0914 146 752 Email: trinhtv@danang.gov.vn
Bs. Võ Thu Tùng	Phó Giám đốc	Di động: 0914061293 Email: tungvt@danang.gov.vn
Phan Văn Sơn	Phó Giám đốc	Di động: 0905705705 Email: sonpv2@danang.gov.vn
Mai Văn Mười	Phó Giám đốc
Huỳnh Văn Mười	Phó Giám đốc
Đoàn Thị Hoài Nhi	Phó Giám đốc
Huỳnh Thuận	Phó Giám đốc
Trương Quang Bình	Phó Giám đốc

* Sơ đồ tổ chức Sở Y tế:

- Thanh tra Sở
- Văn phòng Sở
- Phòng Tổ chức cán bộ
- Phòng Bảo trợ xã hội
- Phòng Nghiệp vụ Dược
- Phòng Nghiệp vụ Y
- Phòng Kế hoạch tài chính
- Phòng phòng chống tệ nạn xã hội

Đơn vị trực thuộc UBND

Ý KIẾN CỦA BẠN

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Chưa có bình luận ý kiến bài viết!

CÁC TIN KHÁC

Danh sách người phát ngôn Sở, ban, ngành, xã, phường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

TIN ĐỌC NHIỀU

{mvccVersion=6, ctCollectionId=0, uuid=c180bfaa-114d-1850-2f7c-dc5cc152f44c, id=1229652, resourcePrimKey=851927, groupId=37638, companyId=37610, userId=408547, userName=Admin Data, createDate=Sun Mar 16 04:15:00 ICT 2025, modifiedDate=Fri Apr 25 10:28:30 ICT 2025, folderId=0, classNameId=0, classPK=0, treePath=/, articleId=851925, version=1.1, urlTitle=dua-san-pham-ocop-den-voi-nguoi-tieu-dung-tai-le-hoi-quan-the-am-p, content=

Tại các gian trưng bày, nhiều sản phẩm OCOP đặc sắc được giới thiệu, quảng báo đến người dân và du khách như : Bưởi non sấy giòn, Bánh dừa nướng TOPCOC, Yến Sào Sâm VINA, Bánh tráng nướng rong biển Tiên Sa, Siro nước cốt nghệ tươi, Trầm hương, Cà phê Mayaca, Kẹo chuối cùng các sản phẩm quà lưu niệm khác. Đây là cơ hội không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng trong và ngoài thành phố. <figure style="display: block; text-align: center;"><img alt="" data-widget="image" src="https://danang.gov.vn/images/images/16-3-1(1).jpg" style="width: 95%; height: auto;" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Đa dạng các sản phẩm OCOP được trưng bày</figcaption> </figure> Đại diện Công ty TNHH Thực phẩm Nhiên Tâm, chị Nguyễn Thị Phú Hậu cho biết, doanh nghiệp mang đến lễ hội ba sản phẩm chế biến từ bưởi non, trong đó nổi bật là Bưởi non giòn NGOON – sản phẩm OCOP được nhiều người tin dùng. Đây là cơ hội để công ty quảng bá thương hiệu, giúp khách hàng hiểu rõ hơn về chất lượng và giá trị của sản phẩm, qua đó góp phần gia tăng lượng tiêu thụ trên thị trường. Bưởi non giòn NGOON được chế biến từ 95% bưởi non trồng hữu cơ, kết hợp công thức từ y học cổ truyền, không sử dụng chất bảo quản, phẩm màu hay chiên qua dầu. Nhờ vậy, sản phẩm an toàn cho sức khỏe và phù hợp với nhiều đối tượng, từ trẻ nhỏ, người ăn chay, ăn kiêng cho đến phụ nữ mang thai. Công ty TNHH Thực phẩm Nhiên Tâm đã xây dựng quy trình chế biến hoàn chỉnh, đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, mang đến sự yên tâm cho người tiêu dùng. <figure style="display: block; text-align: center;"><img alt="" data-widget="image" src="https://danang.gov.vn/images/images/16-3-2.jpg" style="width: 95%; height: auto;" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Sản phẩm trầm hương Phước Thái</figcaption> </figure> Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Thu Hạnh, Giám đốc Công ty TNHH Sâm VINA, giới thiệu hai sản phẩm đặc trưng của công ty là Yến Sào và Sâm Ngọc Linh. Doanh nghiệp mong muốn cung cấp sản phẩm chất lượng cao với mức giá hợp lý, nhằm đưa yến sào và sâm Ngọc Linh đến gần hơn với người dân Đà Nẵng và khách du lịch, đồng thời quảng bá đặc sản địa phương ra thị trường quốc tế. Việc đưa các sản phẩm OCOP tham gia Lễ hội Quán Thế Âm không chỉ giúp nâng cao hình ảnh thương hiệu OCOP của Đà Nẵng mà còn khơi dậy giá trị văn hóa, ẩm thực đặc sắc của vùng miền. Đây cũng là cơ hội để đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP, các sản phẩm đặc trưng và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của thành phố, giúp sản phẩm chất lượng cao tiếp cận được nhiều khách hàng hơn. <figure style="display: block; text-align: center;"><img alt="" data-widget="image" src="https://danang.gov.vn/images/images/16-3-3.jpg" style="width: 95%; height: auto;" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Người dân đến tham quan, mua sắm tại gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP</figcaption> </figure> Lễ hội Quán Thế Âm không chỉ là sự kiện mang ý nghĩa văn hóa – tín ngưỡng mà còn tạo ra cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng. Đây là dịp để đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh, sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của thành phố Đà Nẵng, giúp những sản phẩm chất lượng cao đến tay khách hàng một cách rộng rãi hơn. KHÁNH NHI

, DDMStructureKey=41537, DDMTemplateKey=102007, defaultLanguageId=vi_VN, layoutUuid=, displayDate=Sun Mar 16 04:15:00 ICT 2025, expirationDate=null, reviewDate=null, indexable=true, smallImage=true, smallImageId=0, smallImageURL=/images/image/16-3-3_1742114331887.jpg, lastPublishDate=null, status=0, statusByUserId=37644, statusByUserName=Test Test, statusDate=Fri Apr 25 10:28:30 ICT 2025}

Đưa sản phẩm OCOP đến với người tiêu dùng tại Lễ hội Quán Thế Âm

Lễ hội Quán Thế Âm không chỉ là sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng mà còn là cơ hội tuyệt vời để các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm đặc trưng của mình. Năm nay, nhiều sản phẩm OCOP và đặc sản cao cấp được giới thiệu, trưng bày tại lễ hội, thu hút sự quan tâm của đông đảo khách tham quan.

{mvccVersion=4, ctCollectionId=0, uuid=41797e34-5f11-1a05-5fb3-7acaa91265d4, id=1550449, resourcePrimKey=1539438, groupId=37638, companyId=37610, userId=1466331, userName=Tổng Biên Tập 2, createDate=Sat Jul 19 19:25:39 ICT 2025, modifiedDate=Mon Jul 21 17:13:34 ICT 2025, folderId=0, classNameId=0, classPK=0, treePath=/, articleId=1539436, version=1.2, urlTitle=lich-su-phat-hien-cay-sam-ngoc-linh, content=

Suốt 3 tháng đi bộ dọc Tây Trường Sơn, rồi sau đó đi sang Đông Trường Sơn đến các vùng Duyên Hải Miền Trung Việt Nam. Các cuộc đi ấy chúng tôi đã thống kê một danh mục cây thuốc Trung Trung Bộ gồm khoảng 800 cây thuốc và đưa chúng vào phòng và chữa bệnh cho quân và dân vùng giải phóng miền Trung Trung Bộ. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/duoc-si-dao-kim-long.jpg/8b924254-e555-70d1-1610-2f0094488a0d?t=1752927881460" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">DS Đào Kim Long khẳng định "Sâm Ngọc Linh mọc trên núi Ngọc Linh vẫn là số 1, mãi vẫn là Quốc bảo của Việt Nam. Là báu vật của nền Y khoa thế giới". Ảnh Báo Kon Tum.</figcaption> </figure> Đến tháng 6 năm 1972 một Đại hội Dược liệu toàn khu được tổ chức tại Trà My. Đại hội đã nghe tôi báo cáo về Dược liệu các tỉnh Miền Trung và nhận định ngọn núi Ngọc Linh là núi tổ của Trường Sơn, có thể tìm được các loại sâm dùng làm thuốc bổ phục vụ cho thương bệnh binh. Ông Võ Chí Công - Chủ tịch Chính phủ lâm thời tại miền Trung Trung Bộ đã quyết định cho Ban Y tế Khu thành lập ngay đoàn điều tra dược liệu núi Ngọc Linh với mục tiêu là tìm các loại sâm. Tôi được chỉ định làm trưởng đoàn. Ngày 15/10/1972, khi đã hết mùa mưa, đoàn chúng tôi lên đường. Trải qua rất nhiều trắc trở do cuộc chiến tranh đặt ra như: bom mìn, cạm bẫy thú dữ… đến 09 giờ sáng ngày 19/3/1973 chúng tôi đã phát hiện cây nhân sâm Ngọc Linh đầu tiên ở độ cao 1.800m (so với mực nước biển), đánh dấu một bước ngoặt mới về nhận thức rằng các loại sâm thuộc chi Panax chỉ có thể ở vĩ độ 17 trở lên; Nhưng núi Ngọc Linh ở vĩ độ 15 vẫn có một loài Nhân sâm được phát hiện. Trải qua hàng triệu năm thích nghi và tiến hóa với đặc điểm riêng biệt về thổ nhưỡng, khí hậu quần thể, quần lạc, thực vật núi Ngọc Linh… đã tạo ra một loài Nhân sâm đặc biệt. Nhiều công trình khoa học trong nước và thế giới đã chứng minh rằng sâm Ngọc Linh là bảo vật duy nhất của Việt Nam và Thế giới… Đến nay, sâm Ngọc Linh đã được hơn 50 năm sau khi phát hiện(19/3/1973); trên đất nước Việt Nam nhiều loài sâm khác tương tự đã được phát hiện như sâm Lai Châu, Sâm Tây Côn Lĩnh trên dãy Hoàng Liên Sơn. Sâm Ngọc Linh còn được di thực đi nhiều nơi như Đà Lạt, Sa Pa… Ngoài ra do cuộc cách mạng xanh của các nhà khoa học đã điều khiển ánh sáng nước tưới và phân bón để rút ngắn thời gian hình thành các loại Saponin là hoạt chất đặc biệt của sâm Ngọc Linh, nhằm hạ giá thành và cạnh tranh với các loại sâm trên thị trường. Nhưng các loại sâm ấy không bao giờ đạt được ước muốn thay thế Sâm Ngọc Linh mọc trên núi Ngọc Linh vẫn là số 1, mãi vẫn là Quốc bảo của Việt Nam. Là báu vật của nền Y khoa thế giới. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/cay-sam.jpg/ee385d30-250b-ab06-75f0-cdbee5cc7097?t=1752927919813" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Trải qua hơn 50 năm được khoa học phát hiện, đến nay sâm Ngọc Linh đã phát triển hàng nghìn héc ta dưới tán rừng nguyên sinh ở núi Ngọc Linh.</figcaption> </figure> Đảng bộ và Nhân dân 02 tỉnh Quảng Nam và Kom Tum vẫn hàng ngày phát triển, nhân giống sâm Ngọc Linh ngày một tốt hơn, thuần chủng hơn. Số lượng ngày một nhiều hơn. Vì tính chất hiểm trở đặc biệt của núi Ngọc Linh, các cây sâm Ngọc Linh hoang dại vẫn âm thầm phát triển trên các vách đá cheo leo. Hàng năm vẫn tung hạt theo các dòng nước đi khắp các vùng trên ngọn núi hùng vĩ này!!

, DDMStructureKey=41537, DDMTemplateKey=102007, defaultLanguageId=vi_VN, layoutUuid=, displayDate=Sat Nov 30 07:36:00 ICT 2024, expirationDate=null, reviewDate=null, indexable=true, smallImage=true, smallImageId=1539439, smallImageURL=, lastPublishDate=null, status=0, statusByUserId=1466331, statusByUserName=Tổng Biên Tập 2, statusDate=Mon Jul 21 17:13:34 ICT 2025}

Lịch sử phát hiện cây sâm Ngọc Linh

(QNP) - Năm 1970, tôi được Bộ y tế cử vào Trường Sơn tìm cây thuốc phục vụ cho cuộc chống Mỹ cứu nước. Trải qua rất nhiều trắc trở do cuộc chiến tranh đặt ra như: bom mìn, cạm bẫy thú dữ… đến 09 giờ sáng ngày 19/3/1973 chúng tôi đã phát hiện cây nhân sâm Ngọc Linh đầu tiên ở độ cao 1.800m.

{mvccVersion=4, ctCollectionId=0, uuid=337d39c2-5d1d-bf36-fb11-6ec586de1225, id=1550306, resourcePrimKey=1540873, groupId=37638, companyId=37610, userId=1466331, userName=Tổng Biên Tập 2, createDate=Sat Jul 19 19:33:49 ICT 2025, modifiedDate=Mon Jul 21 17:11:51 ICT 2025, folderId=0, classNameId=0, classPK=0, treePath=/, articleId=1540871, version=1.2, urlTitle=phe-duyet-dieu-le-hoi-sam-ngoc-linh-quang-nam, content=

<figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/bchsam.jpg/d973554b-3120-16c3-11ce-f534b5cc905e?t=1752928405610" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Ban chấp hành, Ban kiểm tra Hội sâm Ngọc Linh Quảng Nam khóa 1.</figcaption> </figure> Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam (sau đây gọi tắt là Hội) là một tổ chức xã hội nghề nghiệp, tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc các thành phần kinh tế ở địa phương và lĩnh vực khác liên quan, tự nguyện thành lập, nhằm mục đích tập hợp, đoàn kết hội viên, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên, nhằm phối hợp các hoạt động của các hội viên để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, dịch vụ, hợp tác hỗ trợ phát triển kinh tế từ sản phẩm Sâm Ngọc Linh Quảng Nam; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của hội viên, hỗ trợ nhau hoạt động có hiệu quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Theo đó, hội có quyền tham gia các chương trình, dự án, đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các hoạt động tư vấn, phản biện chính sách theo đề nghị của cơ quan nhà nước; tham gia cung cấp dịch vụ công, tổ chức dạy nghề, truyền nghề theo quy định của pháp luật. Thành lập và quản lý chặt chẽ tổ chức thuộc hội theo quy định của pháp luật và điều lệ hội phù hợp với tôn chỉ, mục đích và lĩnh vực hoạt động của hội. Được tham gia ý kiến trong xây dựng cơ chế, chính sách liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và lĩnh vực hoạt động của hội. Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với các vấn đề liên quan tới sự phát triển hội và lĩnh vực hội hoạt động. Được tham gia tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức các hoạt động dịch vụ khác theo quy định của pháp luật và được cấp chứng chỉ hành nghề, chứng chỉ năng lực, chứng chỉ khác liên quan đến lĩnh vực hoạt động của hội khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Được tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn tài trợ, viện trợ hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật, gắn với tôn chỉ, mục đích hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của hội. Được Nhà nước hỗ trợ kinh phí đối với những hoạt động gắn với nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước giao (nếu có). Hội hoạt động trong phạm vi toàn quốc hoặc liên tỉnh được gia nhập các tổ chức quốc tế tương ứng và ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế theo quy định của pháp luật sau khi có ý kiến thống nhất của cấp có thẩm quyền và các cơ quan quản lý nhà nước khác có liên quan về việc gia nhập tổ chức quốc tế tương ứng, ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế. Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam ra đời trên cơ sở tách ra từ Hội Sâm núi Ngọc Linh và quế Trà My. Ngay sau khi được thành lập vào ngày 2/8/2024, hội có 126 cá nhân, doanh nghiệp đăng ký tham gia hội viên. Đến ngày 13/11/2024, tại huyện Nam Trà My, Hội sâm Ngọc Linh Quảng Nam tổ chức Đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2024 - 2029 bầu Ban chấp hành khóa đầu tiên gồm 13 người, bầu Ban kiểm tra gồm 3 người. Ông Nguyễn Đức Lực - Chủ tịch HĐTV, TGĐ Công ty TNHH Sâm Sâm được bầu giữ chức Chủ tịch Hội sâm Ngọc Linh Quảng Nam, nhiệm kỳ 2024 - 2029.

, DDMStructureKey=41537, DDMTemplateKey=102007, defaultLanguageId=vi_VN, layoutUuid=, displayDate=Mon Dec 30 09:46:00 ICT 2024, expirationDate=null, reviewDate=null, indexable=true, smallImage=true, smallImageId=1540874, smallImageURL=, lastPublishDate=null, status=0, statusByUserId=1466331, statusByUserName=Tổng Biên Tập 2, statusDate=Mon Jul 21 17:11:51 ICT 2025}

Phê duyệt Điều lệ Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam

(QNO) - Ngày 27/12, UBND tỉnh có quyết định phê duyệt Điều lệ Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam.

{mvccVersion=4, ctCollectionId=0, uuid=f2e44654-c484-c29f-ad54-07ff3c5568e5, id=1550983, resourcePrimKey=1539367, groupId=37638, companyId=37610, userId=1466331, userName=Tổng Biên Tập 2, createDate=Sat Jul 19 19:22:38 ICT 2025, modifiedDate=Mon Jul 21 17:26:56 ICT 2025, folderId=0, classNameId=0, classPK=0, treePath=/, articleId=1539365, version=1.3, urlTitle=gia-tri-duoc-lieu-va-cong-dung-cua-sam-ngoc-linh, content=

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Sâm Ngọc Linh chỉ là một cây thuốc giấu có tên là “Củ ngải rọm con” của đồng bào dân tộc Xơ Đăng và chỉ có già làng biết để chữa trị cho những người bị bệnh nặng và làm thuốc tăng sức lực, chống mệt mỏi khi đi rừng của dân làng. Năm 1973, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Võ Chí Công, đoàn điều tra dược liệu Ban Dân y Khu 5 được thành lập và do DS. Đào Kim Long hướng dẫn đã phát hiện được loài Panax này. Từ đó một số bệnh viện của Ban Dân y Khu 5, Ban Dân y tỉnh Kon Tum, Quảng Tín, Quảng Đà đã sử dụng loài sâm này để chữa trị có hiệu quả cho các thương bệnh binh và cán bộ bị suy nhược, ốm đau. Sau khi đất nước thống nhất, cây Sâm Ngọc Linh đã được Trung tâm Sâm Việt Nam – Bộ Y tế (tiền thân là Đơn vị nghiên cứu chuyên đề SK5, nay là Trung tâm Sâm và Dược liệu Tp. HCM - Viện Dược liệu) do TS. Nguyễn Thới Nhâm triển khai nghiên cứu một cách có hệ thống kể từ năm 1978 trong đề tài nghiên cứu cấp Bộ và sau đó nằm trong chương trình nghiên cứu trọng điểm “Tạo nguồn nguyên liệu làm thuốc” 64C của Nhà nước. Năm 1985, cây Sâm Ngọc Linh được định danh với tên khoa học là Panax vietnamensis Ha et Grushv. Trải qua 50 năm đã có nhiều công trình nghiên cứu ở các cấp về cây Sâm Ngọc Linh giúp cho sự hiểu biết về cây Sâm Ngọc Linh được mở rộng trên nhiều lĩnh vực như: Thực vật học, hóa học, dược lý, trồng trọt, nuôi cấy mô, chế phẩm và thử lâm sàng qua các hợp tác với các Viện, Trường trong và ngoài nước. Đặc biệt là những công trình nghiên cứu trong vòng 10 năm gần đây đã có thể làm chủ được vùng trồng, đồng thời làm sáng tỏ thêm về thành phần hóa học và tác dụng sinh học của cây Sâm Ngọc Linh. Góp phần xác định giá trị và công dụng quý báu của cây Sâm Ngọc Linh. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/img_0977.jpg/7c90ff1d-341b-c6f3-5d56-610cf325182a?t=1752927397420" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Vườn trồng sâm Ngọc Linh của người Xơ Đăng ở xã Trà Linh huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam.</figcaption> </figure> Kết quả nghiên cứu hóa học cây Sâm Việt Nam Các nghiên cứu về thành phần hóa học của các loài sâm trên thế giới nói chung và Sâm Ngọc Linh nói riêng có vai trò quan trọng trong việc chứng minh giá trị quý báu của chúng trong chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Đặc biệt là thành phần của hợp chất saponin, bao gồm các ginsenosid, vốn được xem là hoạt chất chính quyết định hướng tác dụng bổ, tăng lực và chống stress của các loài sâm thuộc chi Panax, họ Nhân sâm (Araliaceae). Tuy nhiên, theo xu thế phát triển của thế giới trong những năm gần đây, các nghiên cứu về thành phần hóa học trong các cây sâm nổi tiếng trên thế giới như Nhân sâm (Panax ginseng), Sâm Mỹ (Panax quinquefolius) và Tam thất (Panax notoginseng) đã mở rộng nghiên cứu đến giá trị của từng hợp chất ginsenosid chính trong các loài sâm này và các hợp chất khác ngoài saponin. Cho đến nay đã xác định được 103 hợp chất với 84 hợp chất saponin trong các bộ phận dùng của cây Sâm Ngọc Linh như: Thân rễ và rễ củ (Tr&Rc), lá và cọng thân (L&Ct), thân rễ và rễ củ chế biến (Tr&Rc CB), rễ bất định (Rbđ) và rễ tơ (Rt) từ nuôi cấy mô tế bào. Ngoài ra, 113 hợp chất được xác định thêm từ sự phân tích thành phần hóa học trong tinh dầu bằng kỹ thuật sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) của Tr&Rc và L&Ct. Các tinh dầu này được chiết bằng kỹ thuật lôi cuốn hơi nước và CO2 siêu tới hạn. Nâng tổng số các hợp chất có trong các bộ phận dùng đã được đề cập trên lên đến 216 hợp chất. Kết quả nghiên cứu tác dụng sinh học cây Sâm Việt Nam Những nghiên cứu về dược lý thực nghiệm của Sâm Ngọc Linh đã được bắt đầu từ những năm 1978 cùng phối hợp với các đơn vị nghiên cứu trong và ngoài nước và được chia làm 3 giai đoạn chính: Giai đoạn từ 1978-1992 Trung Tâm Sâm Việt Nam phối hợp với Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM và Khoa Dược, Đại học Y Dược TP. HCM đã thực hiện khảo sát tính an toàn và một số tác dụng dược lý thực nghiệm của thân rễ - rễ củ và sinh khối từ nuôi cấy mô SNL trên hệ thần kinh TW, trên hệ nội tiết, trên chức năng gan, trên sức đề kháng không đặc hiệu của cơ thể và trên một số bệnh lý chuyển hóa như: đái tháo đường, xơ vữa động mạch. Đối tượng nghiên cứu trong giai đoạn này là bột chiết toàn phần, saponin từ thân rễ và rễ củ Sâm Ngọc Linh và bột sinh khối từ nuôi cấy mô Sâm Ngọc Linh. Những kết quả nghiên cứu trong giai đoạn này không được phép công bố trên các tạp chí trong và ngoài nước (theo yêu cầu của cơ quan chủ quản là Bộ Y tế), được lưu giữ dưới dạng tài liệu mật và chỉ được thể hiện trong các báo cáo nghiệm thu qua từng giai đoạn. Kết quả nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy bột chiết, saponin từ thân rễ - rễ củ và sinh khối từ nuôi cấy mô. Sâm Ngọc Linh có tính an toàn, thể hiện tác dụng tăng lực, chống nhược sức (Nghiệm pháp chuột bơi kiệt sức của Brekhman và nghiệm pháp chuột leo dây của Cabureb), thể hiện tác động trên hệ thần kinh TW tùy theo liều sử dụng (liều thấp kích thích và liều cao ức chế). Bột chiết và saponin Sâm Ngọc Linh có tác dụng phục hồi hoạt động não bộ qua tác dụng rút ngắn tiềm thời thành lập phản xạ có điều kiện và rút ngắn giai đoạn phục hồi phản xạ. Sâm Ngọc Linh có tác động điều hòa hoạt động tim mạch, theo hướng kích thích dẫn truyền xung động thần kinh tim, nâng cao huyết áp trong các trường hợp hạ áp trên mô hình gây mất máu. Bột chiết và Viên ngậm Sâm Ngọc Linh thể hiện tác dụng phòng chống xơ vữa động mạch (thực nghiệm Triton WR-1339) theo cơ chế giảm cholesterol huyết, giảm lipid toàn phần và lipoprotein, tăng hàm lượng HDL-cholesterol. Bột chiết Sâm Ngọc Linh có tác dụng nội tiết tố sinh dục (tác dụng kiểu androgen và tác dụng kiểu estrogen), thể hiện trên cả hai cơ địa chuột bình thường và chuột bị suy nhược sinh dục do cắt bỏ 2 tinh hoàn hay cắt bỏ hai buồng trứng. Khi so sánh tác dụng của Sâm Ngọc Linh với Nhân sâm ở cùng liều sử dụng thì tác dụng nội tiết tố sinh dục của Sâm Ngọc Linh thể hiện điển hình hơn. Phương cách tác động nội tiết của Sâm Ngọc Linh được chứng minh thông qua trục tuyến yên - tuyến nội tiết (khảo sát trên cơ địa chuột nhắt trắng bị hủy tuyến yên). Bột chiết Sâm Ngọc Linh có tác dụng làm hạ đường huyết trên thực nghiệm gây quá tải glucose ở thỏ bị bệnh cảnh đái tháo đường và thực nghiệm cắt bỏ toàn phần tụy tạng ở chó theo phương pháp của Von Mehring và Minkowski, có tác dụng hiệp lực với sulfamid hạ đường huyết (DiabineseÒ) và insulin, kéo dài thời gian có tác dụng hạ đường huyết của insulin 2-3 giờ hơn so với chỉ dùng insulin. Tác dụng hiệp lực của Sâm Ngọc Linh với các thuốc trị đái tháo đường mang lại ý nghĩa về điều trị và về kinh tế như giảm bớt liều và số lần sử dụng các thuốc trị đái tháo đường, do đó giảm bớt tác dụng phụ và độc tính của các thuốc trị đái tháo đường khi dùng dài ngày, góp phần nâng cao thể trạng bệnh nhân do tác dụng bổ và tăng cường chức năng giải độc của gan và góp phần giảm chi phí điều trị bệnh đái tháo đường. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/tran-cong-luan.jpg/53074262-5fe5-8421-c824-2380d51d2d3f?t=1752927512371" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">GS. Trần Công Luận (thứ tư từ phải qua) thăm Trung tâm sâm Ngọc Linh năm 2015.</figcaption> </figure> Một trong những tác dụng nổi bật của Sâm Ngọc Linh là tác dụng chống stress, đã được nghiên cứu rất sớm trên stress chiếu xạ (gây nhiễm Cobalt) hay stress nhiệt độ (stress nóng 37 °C và stress lạnh 5 °C). Kết quả cho thấy bột chiết Sâm Ngọc Linh có tác dụng bảo vệ cơ thể súc vật thử nghiệm chống lại tác hại của tia xạ, giúp hồi phục lại số lượng hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu, làm gia tăng ngưỡng đáp ứng của súc vật thử nghiệm đối với stress nhiệt độ, duy trì sự phát triển bình thường của súc vật thử nghiệm thể hiện qua sự tăng thể trọng, tăng số lượng hồng cầu, tăng thời gian bơi của súc vật. Cơ chế tác dụng chống stress sơ bộ được xác định là Sâm Ngọc Linh làm tăng sinh tổng hợp corticoid của tuyến thượng thận do đó làm gia tăng các đáp ứng thể dịch của cơ thể. Tuy nhiên, những kết quả trên là tác dụng chống stress của Sâm Ngọc Linh đối với các stress vật lý. Bột chiết Sâm Ngọc Linh thể hiện tác dụng kháng khuẩn đặc hiệu trên các chủng vi khuẩn gây bệnh viêm họng Staphylococcus và Streptococcus (được phân lập từ bệnh phẩm). Đây là một trong những tác dụng đặc hiệu nổi bật của Sâm Ngọc Linh khi so sánh với Nhân sâm và một số cây thuốc khác thuộc họ Nhân sâm. Tác dụng kháng khuẩn của Sâm Ngọc Linh tương đương với một số kháng sinh thông dụng và không gây ảnh hưởng trên hệ vi khuẩn lành tính ở ruột như các kháng sinh. Về mặt khoa học, tác dụng kháng khuẩn và kháng nấm của SNL, đặc biệt là các hợp chất polyacetylen là những tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo trên hệ miễn dịch và làm cơ sở cho chế phẩm Viên ngậm Sâm Ngọc Linh (Vinaginseng pastille) trong điều trị các trường hợp viêm họng hạt mãn tính. Sâm Ngọc Linh thể hiện tác dụng bảo vệ gan trên thực nghiệm gây tổn thương gan cấp bằng CCl4 (chuột cống trắng), KMnO4 (thỏ), hay mạn bằng ethanol (chuột nhắt trắng), hỗ trợ sự tái tạo tế bào gan, duy trì chức năng sinh hóa của gan, ức chế sự gia tăng các transaminase SGOT, SGPT và kích thích hoạt động của hệ thống cytocrom-P450 trong ty thể gan. Bột chiết Sâm Ngọc Linh có tác dụng kháng viêm mạn trên thực nghiệm gây u hạt bằng cách cấy bông cotton, có tác dụng giảm đau trên thực nghiệm gây đau xoắn bụng bằng acic acetic hay do đĩa nóng (hot-plate). Cơ chế tác dụng kháng viêm thể hiện thông qua tuyến yên - tuyến thượng thận, gia tăng hoạt động tăng tiết corticoid của tuyến thượng thận và tác động không còn trên chuột đã bị hủy tuyến yên. Một trong những đột phá và nỗ lực lớn của nhóm nghiên cứu trong giai đoạn này là việc nghiên cứu tạo sinh khối từ thân rễ Sâm Ngọc Linh thành công, tạo tiền đề cho các nghiên cứu thành phần hóa học cũng như tác dụng sinh học và cho các công trình nghiên cứu tạo sinh khối Sâm Ngọc Linh trong giai đoạn hiện nay. Sinh khối Sâm Ngọc Linh có những tác dụng dược lý chính tương tự Tr&Rc như: Tác dụng trên hệ thần kinh TW tùy thuộc liều sử dụng: Kích thích hệ thần kinh TW ở liều thấp và ức chế ở liều cao. Tác động kéo dài thời gian chịu đựng của súc vật thử đối với stress nóng và kích thích sự sinh tổng hợp corticoid. Tác dụng nội tiết tố sinh dục thể hiện rõ trên cơ địa bị suy nhược sinh dục và ở khoảng liều nhỏ. Thể hiện tác dụng tăng lực - chống nhược sức theo cơ chế tương tự như Tr&Rc. Thể hiện tác dụng phòng chống xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, sinh khối Sâm Ngọc Linh thể hiện một số điểm khác trong tác dụng dược lý so với Tr&Rc và có thể làm tiền đề cho các thử nghiệm lâm sàng ứng dụng sau này như: Tác dụng tăng huyết áp nhanh và thể hiện rõ trên cơ địa bình thường trong khi Tr&Rc không ảnh hưởng trên cơ địa bình thường mà chỉ thể hiện rõ trên cơ địa bị hạ áp. Đây là điểm cần chú ý nếu sử dụng sinh khối Sâm Ngọc Linh trên lâm sàng. Tác dụng hạ đường huyết trên thực nghiệm gây bệnh cảnh đái tháo đường của sinh khối Sâm Ngọc Linh thể hiện rõ ở liều thấp trong khi liều cao có chiều hướng làm tăng đường huyết, ngược lại tác dụng hạ đường huyết của Tr&Rc điển hình theo hướng tác dụng tăng theo liều sử dụng. Do đó, cần lưu ý về liều lượng sử dụng sinh khối Sâm Ngọc Linh trên lâm sàng. Hoạt chất quyết định tác dụng dược lý của sinh khối Sâm Ngọc Linh ngoài thành phần saponin tương tự như Tr&Rc còn do sự hiện diện của hàm lượng lipid cao trong sinh khối (1,92% > 3 lần so với Tr&Rc là 0,53%). Thành phần acid béo có tác dụng sinh học như acid linoleic, acid linolenic chiếm tỷ lệ cao trong sinh khối tương tự như Tr&Rc. Giai đoạn từ 1993 đến 2012 Những công trình nghiên cứu trong giai đoạn này chủ yếu được thực hiện qua các hợp tác quốc tế với Ba Lan, Nhật Bản, Pháp,…và định hướng vào tác dụng của Sâm Ngọc Linh trên những bệnh lý phổ biến trong thời đại hiện nay như: Trầm cảm, stress, suy giảm miễn dịch, lão hoá, tổn thương gan do stress oxy hóa, ung thư. Đối tượng nghiên cứu chính trong giai đoạn này gồm cả phần trên mặt đất (lá và cọng thân) và phần dưới mặt đất (thân rễ và rễ củ). Song song với những nghiên cứu trên, những nghiên cứu về cơ chế tác dụng và xác định hoạt chất quyết định tác dụng của Sâm Ngọc Linh cũng được thực hiện. Việc xác định vai trò của majonosid- R2 trong tác dụng dược lý của Sâm Ngọc Linh là một trong những mục tiêu nghiên cứu được quan tâm xuyên suốt trong các nghiên cứu của giai đoạn này bởi vì đây là hợp chất mới thuộc nhóm ocotillol saponin, chưa được phân lập trong Nhân sâm và một số loài sâm tiêu biểu của thế giới, hiện diện với hàm lượng rất cao trong Sâm Ngọc Linh và chưa có các công bố về hoạt tính sinh học hay tác dụng dược lý. Những nghiên cứu về majonosid-R2 đang thu hút sự quan tâm và đầu tư nghiên cứu tiếp tục của thế giới bên cạnh những ginsenosid trong Nhân sâm. Trong giai đoạn này có rất nhiều kết quả nghiên cứu đã được công bố trên các Tạp chí khoa học hoặc các Hội nghị khoa học có uy tín trên thế giới như: Life Sciences, USA, Pharmacology, Biochemistry and Behavior, USA, Phytomedicine, USA, Planta Medica, Biological Pharmacological Bulletin, Japan, Japanese Journal of Pharmacology, Japan, Cancer Letters, USA. <ul> <li>Hội nghị quốc tế về Ginseng tổ chức ở Seoul, Hàn Quốc (1998). Các hội thảo quốc tế về Ginseng hay Dược liệu (Tokyo, 1989; Canada, 1994; Đức, 1998; Hong kong, 1999; Seoul-Hàn Quốc, 2002; PharmaIndochina, Toyama-Nhật Bản 2006; Tawangmangu-Indonesia 2014).</li> <li>Các hội nghị Dược học và Dược lý toàn quốc hàng năm của Nhật Bản (1993-1998).</li> </ul> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/sam.png/95ecda47-69f2-2563-d591-e2e638f199de?t=1752927595744" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Hạt sâm Ngọc Linh được nhân giống phát triển trên quy mô rất lớn.</figcaption> </figure> Tóm tắt nghiên cứu tác dụng sinh học của thân rễ và rễ củ (Tr&Rc) Kết quả nghiên cứu nổi bật trong giai đoạn này là tác dụng chống stress tâm lý, tác dụng tăng cường miễn dịch, tác dụng kháng u của Sâm Ngọc Linh và xác định cơ chế tác dụng của hoạt chất majonosid-R2. Phát triển từ kết quả của giai đoạn trước, định hướng nghiên cứu tiếp được đặt ra cho tác dụng chống stress của Sâm Ngọc Linh trong điều trị ứng dụng là: Sâm Ngọc Linh có tác dụng cải thiện đối với những bệnh lý gây bởi những kích thích stress thuộc về tâm lý như loét dạ dày, rối loạn giấc ngủ, lo âu, trầm cảm. Các stress tâm lý được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: Stress cô lập (isolation stress), stress tâm lý sử dụng hộp truyền tin giao tiếp (communication box) thực hiện trên chuột nhắt trắng và stress gây sợ hãi có điều kiện (conditioned fear stress) thực hiện trên chuột cống trắng. Sâm Ngọc Linh (bột chiết, saponin) thể hiện tác dụng chống stress tâm lý đặc hiệu hơn Nhân sâm qua việc điều chỉnh về bình thường các rối loạn về hành vi (freezing behavior), giấc ngủ, lo âu, trầm cảm, loét dạ dày gây bởi stress. Tác dụng chống stress của Sâm Ngọc Linh tương tự như các thuốc đối chiếu diazepam (thuốc an thần, giải lo thuộc nhóm benzodiazepin) hay desipramin (thuốc chống trầm cảm 3 vòng, tricyclic) và fluoxetin (thuộc nhóm ức chế thụ thể serotonin). Những dữ liệu thu thập đã khẳng định majonoside-R2 là một trong những hoạt chất chính quyết định cho những tác dụng đặc hiệu của Sâm Ngọc Linh khác với Sâm Triều Tiên. Đặt cơ sở từ cấu trúc hóa học của majonoside-R2 với nhân steroid tương tự như neurosteroid, kết quả nghiên cứu về cơ chế tác dụng chống stress trên các rối loạn về hành vi cho thấy majonoside-R2 thể hiện tác động tương tự như neurosteroid chủ vận trên hệ thống GABAA. Ngoài ra, stress tâm lý còn gây tổn thương oxy hóa trên tế bào não như gia tăng hàm lượng malondialdehyd (MDA), giảm glutathion (GSH) nội sinh, tăng sự tạo thành nitric oxide (NO, gây tổn thương oxy hóa do sự chuyển hóa NO thành peroxynitrite). Saponin Sâm Ngọc Linh thể hiện hoạt tính chống oxy hóa in vitro, trong đó majonoside-R2 thể hiện tác dụng chống oxy hóa in vivo bảo vệ tế bào não trước tổn thương oxy hóa gây bởi stress tâm lý qua việc điều chỉnh về mức bình thường hàm lượng MDA, NO và GSH. Bột chiết và saponin Sâm Ngọc Linh có tác dụng cải thiện nhận thức, trí nhớ trên các thực nghiệm mê cung nước hay phản xạ tránh né thụ động (như step-down test và passive avoidance test). Nghiên cứu tiếp tục về tác dụng bảo vệ gan của Sâm Ngọc Linh đã chứng minh cơ chế bảo vệ tế bào gan của Sâm Ngọc Linh tương tự như silymarin (một hỗn hợp các hoạt chất được chiết xuất từ cây Silybum marianum có tác dụng bảo vệ gan điển hình) theo hướng chống oxy hoá, ức chế sự tăng phản ứng peroxy hoá lipid trong gan, ức chế sự tăng glutathion-S-transferase, ức chế sự tạo thành TNF-α (tumor necrosis factor) gián tiếp thông qua các đại thực bào được hoạt hóa, ức chế sự hoại tử gây chết tế bào, làm giảm số lượng các thể hoại tử (apoptotic bodies), ức chế sự phân mảnh AND. (DNA fragmentation) và giảm đậm độ chromatin (chromatin condensation) trong nhân tế bào. Majonosid-R2 được xác định là hoạt chất quyết định tác dụng bảo vệ gan của Sâm Ngọc Linh. Một trong những tác dụng nổi bật của Sâm Ngọc Linh là tác dụng kích thích chức năng miễn dịch không đặc hiệu của cơ thể đã được chứng minh qua nhiều thực nghiệm. Majonoside-R2 làm tăng phân suất sống sau 72 giờ của chuột đối với độc tính cấp của Escherichia coli ATCC 25922. Bột chiết Sâm Ngọc Linh và majonoside-R2 làm gia tăng chỉ số thực bào của bạch cầu trên các thực nghiệm in vitro và in vivo; làm tăng trọng lượng cơ quan liên quan đến miễn dịch (lách và tuyến ức), làm tăng chỉ số thực bào của chuột bị gây suy giảm miễn dịch bởi cyclophosphamid (thuốc sử dụng trong hóa trị ung thư). Ngoài ra, stress tâm lý ngoài việc gây ra những rối loạn chức năng và thực thể, còn gây suy giảm hệ miễn dịch dẫn đến những bệnh lý do suy giảm sức đề kháng của cơ thể. Tác dụng kích thích miễn dịch được xác định là một trong những chỉ tiêu để đánh giá tác dụng chống stress của các cây thuốc và của những hoạt chất adaptogen có nguồn gốc từ tự nhiên. Bột chiết Sâm Ngọc Linh và majonosid-R2 được chứng minh làm gia tăng những đáp ứng miễn dịch và điều hòa sự ức chế miễn dịch gây bởi stress trên súc vật thử nghiệm. Những kết quả này củng cố thêm dữ liệu cho tác dụng chống stress tâm lý của Sâm Ngọc Linh. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/12.jpg/94ef43f0-fd57-9da0-4df5-ec46245ee3ca?t=1752927642272" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Người Xơ Đăng ở Nam Trà My cần mẫn phát triển sâm Ngọc Linh dưới tán rừng nguyên sinh.</figcaption> </figure> Thực nghiệm sàng lọc các chất dự phòng kháng ung thư do hóa chất trên 6 saponin phân lập từ Sâm Ngọc Linh cho thấy majonosid-R2 thể hiện tác dụng ức chế điển hình nhất trên kháng nguyên Epstein-Barr virus được hình thành bởi chất làm tăng sự phát triển của ung thư 12-O- tetradecanoylphorbol-13 acetat (TPA) trên tế bào Raji. Majonoside-R2 thể hiện tác dụng ức chế sự tạo thành các u nhú trong thực nghiệm gây ung thư da hai giai đoạn trên chuột nhắt trắng sử dụng 7,12-dimethylbenz[a]anthracen (DBMA) là chất kích hoạt và 12-O-tetradecanoylphorbol-13 acetat (TPA) hay fumonisin B1 (chất mycotoxin chiết xuất từ Fusarium moniliforme) là chất làm tăng sự phát triển của ung thư. Majonoside-R2 thể hiện tác động ức chế cả giai đoạn bắt đầu và giai đoạn tiến triển của ung thư biểu mô da chuột được gây bằng nitric oxid NOR1 là chất kích hoạt và phối hợp với 12-O-tetradecanoylphorbol-13 acetat (TPA) là chất làm tăng sự phát triển của ung thư hay bằng sự phối hợp peroxynitrit với TPA. Majonoside-R2 thể hiện tác dụng ức chế sự tạo thành các u tăng sản ở gan trong thực nghiệm gây ung thư gan hai giai đoạn trên chuột nhắt trắng sử dụng N-nitrosodiethylamine (DEN) là chất kích hoạt và phenobarbital (PB) là chất làm tăng sự phát triển của ung thư. Những kết quả nghiên cứu trên tác dụng chống stress tâm lý có thể làm tiền đề cho việc sử dụng Sâm Ngọc Linh trong điều trị phục hồi những tổn thương bệnh lý gây bởi những yếu tố stress thuộc về tâm lý, một căn bệnh khá phổ biến của thời đại hiện nay. Những kết quả nghiên cứu trên tác dụng kích thích chức năng miễn dịch không đặc hiệu của cơ thể và tác dụng kháng u có thể làm tiền đề cho việc sử dụng Sâm Ngọc Linh trong điều trị phục hồi những tổn thương bệnh lý gây bởi stress tâm lý, hỗ trợ liệu pháp hóa trị trong điều trị ung thư và góp phần nâng cao thể trạng tổng quát của bệnh nhân. Tóm tắt nghiên cứu tác dụng sinh học của phần trên mặt đất (Lá & Ct) Võ Duy Huấn và cs. (2003) đã phân lập và xác định cấu trúc 19 hợp chất saponin khung dammaran trong lá Sâm Ngọc Linh với 8 saponin có cấu trúc mới được đặt tên là vinaginsenoside-L1-L8 và 11 saponin đã được chiết tách từ thân rễ và rễ củ của Sâm Ngọc Linh và các loài Panax khác, riêng gypenoside-IX lần đầu tiên được phân lập từ Gynostemma pentaphyllum. Các saponin dẫn chất của protopanaxadiol chiếm tỷ lệ cao so với saponin dẫn chất của protopanaxatriol và saponin có cấu trúc vòng ocotillol chiếm tỷ lệ thấp. Các saponin dẫn chất của acid oleanolic chưa được phát hiện. Đó là tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo về tác dụng dược lý của L&Ct, nguồn nguyên liệu “dễ bị lãng phí, bỏ quên” khi thu hoạch phần dưới mặt đất. Công trình nghiên cứu về tác dụng dược lý của lá Sâm Ngọc Linh được thực hiện chủ yếu định hướng vào một số tác dụng dược lý tiêu biểu của phần dưới mặt đất trên hai đối tượng là cao chiết từ L&Ct và hợp chất notoginsenoside-Fc. Kết quả nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy L&Ct có tính an toàn, thể hiện tác dụng tăng lực, chống nhược sức (Nghiệm pháp chuột bơi kiệt sức của Brekhman), thể hiện tác động trên hệ thần kinh TW tùy theo liều sử dụng (liều thấp kích thích và liều cao ức chế), có tác dụng cải thiện nhận thức, trí nhớ (thực nghiệm step-down phối hợp với gây suy giảm trí nhớ bằng scopolamine), tác dụng phục hồi về bình thường thời gian ngủ bị rút ngắn bởi stress, có tác dụng giải lo âu, chống trầm cảm (thực nghiệm stress tâm lý), có tác dụng bảo vệ gan theo hướng chống oxy hóa trên thực nghiệm gây tổn thương gan bằng CCl4. Hoạt chất notoginsenoside-Fc quyết định một số tác dụng của lá Sâm Ngọc Linh. Tóm lại, L&Ct cũng thể hiện một số tác dụng dược lý tiêu biểu của Tr&Rc, mở ra tiềm năng ứng dụng của L&Ct trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Giai đoạn từ 2013 đến nay Tóm tắt nghiên cứu tác dụng sinh học của Tr&Rc trồng và thân rễ và rễ củ chế biến (Tr&Rc CB) Tác dụng tăng lực Trong thử nghiệm bơi của Brekhman và mô hình bể bơi có thể điều chỉnh được áp dụng trên chuột để khảo sát tác dụng của chiết xuất Sâm Việt Nam trồng 6 năm tuổi sau khi uống liều duy nhất hoặc liều lặp lại trong 7 ngày hoặc 14 ngày ở các liều 10, 50 và 100 mg/kg. Kết quả cho thấy chiết xuất Sâm Việt Nam ở các liều khảo sát kéo dài đáng kể thời gian bơi của chuột trong cả hai thử nghiệm so với lô đối chứng. Đặc biệt, liều 50 mg/kg sử dụng trong 7 ngày liên tục có tỷ lệ thời gian bơi tăng đáng kể (60%) so với chiết xuất nhân sâm (Panax ginseng) 50 mg/kg (p<0,05) trong thử nghiệm bơi của Brekhman. Viên Bảo Linh Sâm có chứa 100 mg cao định chuẩn Sâm Ngọc Linh (tương ứng với 249 mg nguyên liệu Sâm Ngọc Linh) ở liều 1 viên và 2 viên/kg có tác dụng làm tăng thời gian bơi của chuột thể hiện tác dụng tăng lực-phục hồi sức trong nghiệm pháp chuột bơi kiệt sức của Brekhman. Tác dụng kháng ung thư Năm 2014, Le và cộng sự nghiên cứu tác dụng quét gốc tự do và ức chế tăng sinh tế bào ung thư của các thành phần hoá học của Sâm Việt Nam chế biến. Sau khi chế biến, các thành phần ginsenosid phân cực như Rb1, Rc, Rd, Re và Rg1 bị phân huỷ, những thành phần kém phân cực như Rg3, Rg5, Rk1, Rk3 và Rh4 thì gia tăng. Những saponin loại ocotillol thì tương đối bền với nhiệt. Kết quả cho thấy khả năng quét gốc tự do DPPH tăng sau 20 giờ xử lý; khả năng ức chế tăng sinh tế bào ung thư phổi A549 cũng tăng. Do đó, khả năng ức chế tăng sinh tế bào ung thư của Sâm Việt Nam dường như có liên quan đến thành phần của saponin loại protopanaxatriol. Sau 1 năm, các nghiên cứu chi tiết của tác giả cũng cho kết quả tương tự. Kết quả cho thấy hàm lượng ginsenosid bị phân huỷ tăng gấp 3 lần khi nhiệt độ tăng từ 105 °C đến 120 °C. Tuy nhiên, khả năng ức chế tăng sinh tế bào ung thư của chúng lại gia tăng. Hiệu quả ức chế tăng sinh tế bào ung thư đạt cực đại sau 12 giờ xử lý. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/14.png/106708ba-dc41-0852-e5f1-9fa7344ca4d8?t=1752927704131" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Người dân mua sâm Ngọc Linh tại Phiên chợ sâm huyện Nam Trà My về chăm sóc sức khỏe.</figcaption> </figure> Tác dụng bảo vệ thận Gần đây, tác dụng bảo vệ thận của Sâm Ngọc Linh đã được báo cáo từ nhóm nghiên cứu của Việt Nam và Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh có khả năng làm giảm đáng kể tác động gây độc thận của cisplatin trên mô hình tế bào thận LLC-PK1 có nguồn gốc từ lợn. Hơn nữa, 7 hợp chất bao gồm 20(R,S)-ginsenosid Rh2, 20(R,S)-ginsenosid Rg3, ginsenosid Rk1, ginsenosid-Rg5 và ocotillol genin đã được phân lập từ Sâm Việt Nam chế biến ở điều kiện tối ưu hóa (120 °C, 12 giờ) có khả năng bảo vệ thận chống lại độc tính của cisplatin. Trong đó, dạng R của ginsenosid Rh2 và Rg3 có giá trị RC50 (Nồng độ phục hồi-recovery concentration) lần lượt là 6,67 ± 0,42 µM và 8,39 ± 0,3 µM, trong khi dạng S của ginsenosid Rh2, Rg3, và Rk1 có tác dụng bảo vệ yếu hơn với RC50 dao động từ 46,15 đến 88,4 µM. G-Rg5 và ocotillol là những saponin đặc trưng của Sâm Việt Nam có RC50 cao hơn (tương ứng là 180,83 ± 33,27 và 226,19 ± 66,16 µM). Từ kết quả này cho thấy Sâm Việt Nam đã qua chế biến và một số hợp chất từ Sâm Việt Nam chế biến có khả năng cải thiện tổn thương thận do độc tính của cisplatin. Panaxynol một hợp chất polyacetylen có trong tinh dầu Nhân sâm, cũng được phân lập từ Sâm Việt Nam được chứng minh có tác dụng ngăn ngừa tổn thương thận do cisplatin gây ra trên mô hình in vitro và in vivo. Panaxynol ở nồng độ trên 0,25 μM đã ngăn ngừa sự chết của tế bào thận lợn LLC-PK1 do cisplatin gây ra. Bằng kỹ thuật nhuộm annextin V kết hợp với Alexa Fluor 488, các tế bào LLC-PK1 được xử lý bằng cisplatin có sự tăng số lượng tế bào apoptosis, trong khi tiền xử lý với panaxynol ở nồng độ 2 và 4 μM làm giảm hiện tượng này. Nghiên cứu cũng đã kiểm tra tác động của cisplatin và panaxynol lên sự biểu hiện của một số protein bằng kỹ thuật western blot cho thấy cisplatin làm tăng đáng kể quá trình phosphoryl hóa c-Jun N-terminal kinase (JNK), p38 và cleaved-caspase 3. Trong khi tiền xử lý với panaxynol ở nồng độ 2 và 4 μM đã làm đảo ngược sự biểu hiện của p-JNK, p-p38 và cleaved-caspase 3. Trên mô hình chuột gây tổn thương thận bằng cisplatin, panaxynol cải thiện tình trạng sụt cân của chuột, một số thông số chức năng thận và giảm biểu hiện mRNA của các chất trung gian gây viêm. Từ nghiên cứu này cho thấy, tác dụng bảo vệ thận của panaxynol được phân lập từ Sâm Việt Nam lần đầu tiên đã được chứng minh. Tóm tắt nghiên cứu tác dụng sinh học của lá và cọng thân (L &Ct) Từ đề tài nghiên cứu khoa học của Sở KHCN Tỉnh Kon Tum từ năm 2019, 22 hợp chất gồm: 14 saponin, 1 serquiterpen, 1 phytosterol, 1 flavonoid, 1 flavonoid gắn đường, 2 hợp chất nhóm fufural, 1 đường đơn và 1 acid nucleic gắn đường. Với 08/14 saponin là hợp chất mới lần đầu tiên phát hiện trong loài. Có 07/08 hợp chất ngoài saponin, đều được phát hiện đầu tiên trong loài. Trong đó panaxolid, một sesquiterpen lacton là hợp chất mới lần đầu tiên được tìm thấy trong tự nhiên. Qua đó đã thử tác dụng độc tế bào trên dòng tế bào ung thư biểu mô gan người HepG2 và tế bào thường nguyên bào sợi (fibroblast) bằng thử nghiệm SRB của 11 hợp chất phân lập được bao gồm 9 hợp chất saponin, 1 phytosterol và panaxolid với chứng dương là camptotecin. Kết quả cho thấy chỉ có panaxolid thể hiện khả năng ức chế dòng tế bào HepG2 cao nhất với giá trị IC50 là 63,8µM và ít gây độc trên tế bào thường. Kết luận Các công trình nghiên cứu về Sâm Việt Nam trong 50 năm qua đều là những thành tựu để đưa một cây thuốc giấu của đồng bào Xơ Đăng thành một sản phẩm quốc gia, một báu vật quốc gia của đất nước. Đồng thời được các nhà nghiên cứu trên thế giới công nhận là một trong những loài sâm quý của thế giới. Trong đó, những nghiên cứu về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của các bộ phận dùng của Sâm Ngọc Linh và các sản phẩm từ Sâm Ngọc Linh đã góp phần nâng cao giá trị sử dụng của cây Sâm Ngọc Linh.

, DDMStructureKey=41537, DDMTemplateKey=102007, defaultLanguageId=vi_VN, layoutUuid=, displayDate=Fri Nov 29 20:10:00 ICT 2024, expirationDate=null, reviewDate=null, indexable=true, smallImage=true, smallImageId=1539368, smallImageURL=, lastPublishDate=null, status=0, statusByUserId=1466331, statusByUserName=Tổng Biên Tập 2, statusDate=Mon Jul 21 17:26:56 ICT 2025}

Giá trị dược liệu và công dụng của sâm Ngọc Linh

(QNP) - Sâm Ngọc Linh có giá trị dược liệu và công dụng tuyệt vời cho sức khỏe con người. Sâm Ngọc Linh hay Sâm Việt Nam, còn được gọi là Sâm Đốt trúc, Sâm Khu 5, là một loài sâm quý hiếm và đặc hữu của nước ta, mọc hoang dại ở vùng núi Ngọc Linh thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam ở độ cao 1.500 – 2000 m.

{mvccVersion=4, ctCollectionId=0, uuid=167c8a16-a197-2d1f-fba5-7e27b496e2d7, id=1550589, resourcePrimKey=1531922, groupId=37638, companyId=37610, userId=1466331, userName=Tổng Biên Tập 2, createDate=Fri Jul 18 21:33:34 ICT 2025, modifiedDate=Mon Jul 21 17:14:34 ICT 2025, folderId=0, classNameId=0, classPK=0, treePath=/, articleId=1531920, version=1.2, urlTitle=mua-sam-ngoc-linh-chuan-o-dau, content=

<figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1514594/tham-dinh-sam.jpg/ef60ac60-484e-364f-3248-44feff948fdd?t=1752847338985" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Sâm Ngọc Linh được thẩm định, kiểm tra kỹ trước khi đưa vào Phiên chợ.</figcaption> </figure> Phiên chợ được tổ chức định kỳ từ ngày 01 đến 03 hàng tháng. Tại đây người trồng sâm Ngọc Linh đưa sâm củ, sâm lá đến bán và được tổ thẩm định kiểm định chặt chẽ nguồn gốc xuất xứ. Sâm Ngọc Linh – Sâm Việt Nam là một trong 5 loài sâm quý nhất trên thế giới. Sâm Ngọc Linh mọc tự nhiên trên dãy núi Ngọc Linh nằm giáp ranh giữa Quảng Nam với Kon Tum. Hàng chục năm qua, người Xơ Đăng ở huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam đã đưa cây sâm Ngọc Linh ngoài tự nhiên về trồng và chăm sóc dưới những tán rừng nguyên sinh ở độ cao từ 1.200m đến 2.000m. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1514594/dong-bao-ban-sam.jpg/8f034a37-904c-c002-5c50-5fbbb7ec0aea?t=1752847650223" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Người Xơ Đăng đưa sâm Ngọc Linh xuống bán ở Phiên chợ hằng tháng.</figcaption> </figure> Diện tích sâm Ngọc Linh ở huyện Nam Trà My hiện nay phát triển gần 4.000 héc ta. Mỗi năm, người Xê Đăng bán ra hàng chục tạ củ sâm Ngọc Linh và lá sâm, cuốn hoa sâm… Cứ vào ngày 01 hàng tháng, phiên chợ sâm vùng cao Nam Trà My lại diễn ra. Đến đây mọi người sẽ cảm nhận được sự thật thà, chân chất của người miền núi. Tự do chọn mua những cây sâm chính chủ, những cây thuốc gia truyền chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp chỉ có ở người vùng cao. Phiên chợ sâm Ngọc Linh nằm ngay trung tâm hành chính Tắc Pỏ huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam. Từ TP. Tam Kỳ tỉnh Quảng Nam và TP. Đà Nẵng, mọi người di chuyển điểm xuất phát từ Ga Tam Kỳ rồi đi trên Quốc Lộ 40B lên các huyện Phú Ninh → Tiên Phước → Bắc Trà My và đến Nam Trà My. Từ Tây Nguyên có thể di chuyển trên đường Hồ Chí Minh (đoạn Thị trấn Đắk Tô tỉnh Kon Tum) rẽ vào Quốc lộ 40B để qua huyện Tu Mơ Rông và đến Nam Trà My. Hoặc từ TP. Kon Tum xuống Măng Đen và theo đường Đông Trường Sơn qua huyện Nam Trà My. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1514594/0.jpg/c6654d0b-7bfc-83df-016c-b3b615308ba6?t=1752848423479" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Lộ trình đến Phiên chợ sâm Ngọc Linh huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam.</figcaption> </figure> Ngoài 3 ngày tổ chức Phiên chợ sâm Ngọc Linh thì mọi người đến huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam vẫn có thể thăm quan vườn trồng sâm giữa rừng nguyên sinh và mua những củ sâm Ngọc Linh chính hiệu. <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/sam-cu-ngoc-linh-that-100.jpg/8c3e7698-fbdd-d864-aac0-9c2006edc5e3?t=1752926276050" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Sâm Ngọc Linh bán tại Phiên chợ được cam kết chất lượng thật 100%.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/sam-duoc-niem-yet-gia.jpg/38d11dc9-ea30-20ba-d58e-37df83ec24e1?t=1752926309140" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Sâm Ngọc Linh và sản phẩm từ sâm được niêm yết giá công khai tại Phiên chợ.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/nam-tra-my-la-noi-mua-sam-chinh-hieu.jpg/9bc98978-a151-20ce-83dc-c677762628b0?t=1752926339954" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Phiên chợ sâm Ngọc Linh huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam là nơi bán sâm chính hiệu.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/du-khach-thich-thu.jpg/c76c3e29-1014-9e07-45e3-2c2f8ab099e2?t=1752926369146" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Mọi người tới mua sâm Ngọc Linh được tư vấn, hỗ trợ giải đáp thông tin và kiểm định sản phẩm.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/sam-ngoc-linh-26-11-2024.jpg/a4703fa8-4205-5457-f238-5fa4e5b95dc5?t=1752926398075" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Thiếu nữ Xơ Đăng bên những cây sâm Ngọc Linh chính hiệu.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/duoc-lieu-pcho.png/40d538d7-50e9-38b3-d87a-982e30f8046f?t=1752926474149" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Phiên chợ sâm Ngọc Linh cũng bán rất nhiều dược liệu quý của vùng núi Quảng Nam.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/san-pham-dac-trung.jpg/fffb3470-b738-eb45-2190-b823eb960017?t=1752926501390" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Các sản phẩm OCOP được sản xuất từ sâm Ngọc Linh và dược liệu cũng được bày bán tại Phiên chợ.</figcaption> </figure> <figure style="display: block; text-align: center;"><img data-edit="1" src="/documents/37638/1535367/nha-vuon.jpg/cf59a15d-37f8-28b5-4b09-e0e91295beec?t=1752926532463" style="width:95%; height: auto" /> <figcaption style="color: rgb(94, 94, 255); font-style: italic; text-align: center;">Đến huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam, mọi người còn được lên thăm quan vườn sâm và mua tận nơi những củ sâm quý.</figcaption> </figure>

, DDMStructureKey=41537, DDMTemplateKey=102007, defaultLanguageId=vi_VN, layoutUuid=, displayDate=Thu Nov 21 10:21:00 ICT 2024, expirationDate=null, reviewDate=null, indexable=true, smallImage=true, smallImageId=1531923, smallImageURL=, lastPublishDate=null, status=0, statusByUserId=1466331, statusByUserName=Tổng Biên Tập 2, statusDate=Mon Jul 21 17:14:34 ICT 2025}