Làng nghề hến Tân Phú bên dòng Trường Giang

Những lò hến đỏ lửa quanh năm, ghe thuyền ngược xuôi tấp nập đã trở thành hình ảnh quen thuộc, tạo nên nét đặc trưng của một làng quê ven sông giàu bản sắc.

Khối phố Tân Phú hiện có hơn 300 hộ dân thì hơn một nửa trong đó sinh sống chủ yếu bằng nghề cào hến. Nghề hến không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm cho phần lớn lao động địa phương, góp phần gìn giữ nghề truyền thống bao đời nay.

Hến sinh trưởng tự nhiên quanh năm trên các dòng sông Bàn Thạch và Trường Giang chảy qua địa phương, trong đó mùa khai thác nhộn nhịp nhất kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm.

Trước đây, người dân phải ngâm mình dưới nước để cào hến thủ công, còn hiện nay đa số đã sử dụng ghe máy, giúp việc khai thác thuận lợi và hiệu quả hơn. Trung bình mỗi ngày, một ghe có thể khai thác từ 30 - 35 ang hến, cung cấp nguồn nguyên liệu dồi dào cho các lò chế biến ven sông.

Dọc theo bờ Trường Giang hiện có khoảng 7 lò chế biến hến hoạt động thường xuyên. Các lò đều được dựng sát mép sông để thuận tiện cho việc thu mua hến từ ghe thuyền của ngư dân. Không khí lao động nơi đây luôn rộn ràng từ sáng sớm với các công đoạn luộc hến, đãi vỏ, tách ruột và sơ chế.

Tháng 12/2023, nghề hến làng Tân Phú được công nhận là làng nghề truyền thống. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn mở ra cơ hội quảng bá sản vật quê hương, góp phần bảo tồn và phát triển nghề truyền thống gắn liền với đời sống cư dân ven sông.

Tuy nhiên, nghề hến Tân Phú hiện cũng đối mặt với nhiều khó khăn. Nguồn hến tự nhiên có dấu hiệu suy giảm do môi trường nước bị ô nhiễm, một số khu vực không còn hến sinh trưởng như trước. Bên cạnh đó, tình trạng khai thác bằng phương tiện công suất lớn, sử dụng công cụ trái phép hay đánh bắt tận diệt đang ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn lợi tự nhiên và sự phát triển bền vững của làng nghề.

Dẫu còn nhiều trăn trở, người dân Tân Phú vẫn bền bỉ giữ nghề như giữ lấy hồn quê bên dòng Trường Giang. Những lò hến đỏ lửa mỗi ngày không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nét văn hóa đặc trưng, góp phần làm nên bản sắc của một làng nghề truyền thống miền sông nước.

MINH PHƯƠNG