Trọn niềm tin với Đảng – Kỳ 3: Một lựa chọn, một đời sắt son

Trong căn nhà nhỏ, người nữ anh hùng năm nào giờ đã ở tuổi 84. Mái tóc bạc, bước chân chậm hơn bởi thương tích còn lại sau chiến tranh. Chỉ có giọng kể về một thời tuổi trẻ là vẫn rõ ràng, rành rọt.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Ngô Thị Huệ không bắt đầu câu chuyện bằng những phần thưởng hay chiến công. Ký ức của bà thường trở về cùng người đồng đội đã cùng mình đi qua năm tháng khốc liệt của chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhiều gương mặt chỉ còn gặp lại trong miền nhớ, vậy mà bà vẫn nhắc về họ bằng sự thân thuộc như chuyện mới hôm qua. Có lúc giọng kể đang rành rọt bỗng chậm lại, ánh mắt trầm xuống khi nhớ đến một người đã mãi mãi nằm lại. Với bà, chiến tranh đã ở phía sau rất lâu, nhưng tình đồng đội thì chưa bao giờ thuộc về quá khứ.

Có lẽ cũng từ tình cảm ấy mà câu chuyện về tuổi trẻ của bà dần mở ra. Khi đó, Ngô Thị Huệ còn là cô bé ở Hòa Liên, mới 9-10 tuổi đã làm công việc giao liên cho cán bộ cách mạng hoạt động trong vùng. 15 tuổi tham gia cách mạng, 16 tuổi thoát ly.

Bước chân cô gái làng Hương Phát từ đó theo những chuyến công tác ngày một xa nhà, để rồi tuổi thanh xuân của bà gắn với cách mạng lúc nào không hay. Bà bắt đầu làm quen với công việc xây dựng cơ sở, vận động thanh niên, đưa người lên núi, mang gạo, mắm vào rừng.

Những công việc đầu tiên ấy cứ lặng lẽ đưa bà đi sâu vào cuộc sống cách mạng. Công việc nối tiếp công việc, tuổi đời cũng theo đó mà trưởng thành. Đến khi chiến tranh đặt trước mắt cô gái trẻ những thử thách khắc nghiệt hơn, bà đã hiểu mình đang đứng ở đâu và vì điều gì mà phải bước tiếp.

Khi Đà Nẵng bị phong tỏa, bà được giao tìm đường vào thành phố để tiếp cận một cán bộ cao cấp đang bị giam tại trụ sở Quốc dân Đảng ở 30 Nguyễn Du, truyền đạt chỉ thị của cấp trên.

Đường vào thành phố khi ấy bị bao vây bởi nhiều chốt kiểm soát. Bà phải liên tục thay đổi cách hóa trang, còn nội dung chỉ thị thì học thuộc lòng, phòng khi tài liệu không thể giữ được, lời phải còn ở lại trong trí nhớ để truyền đến nơi cần đến.

Sau hơn nửa thế kỷ, khi nhắc lại chuyến đi ấy, bà không nói nhiều về hiểm nguy đã gặp. Điều bà nhớ nhất lại là nỗi sợ nhiệm vụ không thể hoàn thành. “Cô không sợ bị bắt hay không sợ chết, nhưng mà sợ chưa hoàn thành nhiệm vụ”.

Một câu nói mộc mạc, nghe qua tưởng như rất nhẹ, nhưng đặt vào hoàn cảnh của cô gái ngoài đôi mươi năm ấy lại chứa cả lý tưởng sống cao đẹp: Trọn 1 đời sắt son với Tổ quốc.

Cái chết không khiến bà chùn bước bằng ý nghĩ công việc có thể bị bỏ lại giữa chừng. Với bà khi ấy, tin báo phải đến được nơi cần đến, để phía sau vẫn còn người nắm tình hình mà tiếp tục công việc. Giữa vòng vây quân thù, bà hiểu rằng chỉ cần mình chùn bước, đường đi của nhiệm vụ cũng có thể khép lại.

Trên đường trở về, bà bắt gặp đồng chí của mình đang bị địch trói giải đi. Bà nhận ra người quen nhưng không thể để lộ bất cứ dấu hiệu nào. Chỉ cần sơ suất, cả hai có thể cùng bị phát hiện. Bà vẫn bước tiếp, giữ vẻ tự nhiên trước những câu hỏi của địch, trong lòng nén lại tất cả những gì vừa nhìn thấy.

Không lâu sau, chính bà trở thành người bị bắt. Nhà tù Hội An ghi lại một quãng đời mà những đau đớn về thể xác còn theo bà đến nhiều năm sau.

Điện giật, đánh đập, dìm, treo người... lần lượt được sử dụng để buộc người nữ cán bộ trẻ khai báo. Nhưng giữa đòn trận tra tấn ác liệt của quân thù, bà nghĩ đến cơ sở và đồng đội đang tiếp tục công việc bên ngoài. Nếu bà có chết, công việc vẫn phải được tiếp tục. Bà quyết định giữ bí mật, trung thành với Đảng, với cách mạng và không hé răng nửa lời.

Bây giờ, khi kể lại, bà không nói mình đã can đảm đến thế nào. Câu chuyện của bà cũng không có dáng vẻ của một anh hùng đang kể về một chiến công để được nhớ đến. Điều hiện ra rõ nhất là sự lựa chọn của một người trẻ trong hoàn cảnh mà an toàn của bản thân và trách nhiệm với đồng đội không thể cùng lúc được đặt lên trước.

Có lẽ, bản lĩnh của một thế hệ từng sống trong chiến tranh nằm ở khoảnh khắc như thế. Họ cũng biết đau, biết sợ, biết phía trước có thể là kết thúc chẳng ai mong muốn. Nhưng khi đã đặt niềm tin vào con đường mình chọn, họ đủ vững lòng để không rời bỏ nó chỉ vì hiểm nguy.

Chiến tranh kết thúc, nhưng câu chuyện của Ngô Thị Huệ không khép lại cùng ngày hòa bình trở về. Hằng năm, bà vẫn tìm đến những nghĩa trang, đứng trước các phần mộ vô danh và nhớ về đồng đội đã hy sinh. Bà tự mua đồ ăn, làm bình hoa, thắp hương rồi mời con em liệt sĩ, con cháu đồng đội cùng đến sum họp. 

Nhiều lần bà khóc. Không phải cho mình. Bà bảo, mình đang được sống trong ngày tháng độc lập, tự do thì càng phải nhớ đến những người đã gửi lại xương máu cho đất nước. 

Có những đứa trẻ năm xưa là con của đồng đội bà. Thời gian đưa chúng trưởng thành. Tình cảm giữa họ vẫn còn nguyên và những người con ấy gọi bà là mẹ.

Câu chuyện ấy cũng gợi nhớ về một lớp người đã dành tuổi trẻ cho cách mạng trên mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng. Họ từng đi qua chiến tranh bằng sức trẻ, lòng tin và sự gắn bó với đồng chí, đồng bào. Đằng sau mỗi lựa chọn của họ là gia đình, cơ sở, tổ chức, là quê hương và đất nước đang chờ ngày hòa bình. 

Thời gian đã đi qua, hoàn cảnh cũng đổi khác. Người trẻ hôm nay không phải đứng trước những lựa chọn khắc nghiệt như bà Huệ và thế hệ của bà từng trải qua.

Nhưng giữa cuộc sống bình yên, vẫn có những lựa chọn đòi hỏi mỗi người phải tự trả lời: sống thế nào, làm việc ra sao, trước đúng - sai thì đứng về phía nào, trước việc chung có sẵn sàng nhận phần trách nhiệm của mình hay không. 

Có khi, bản lĩnh không nằm ở việc làm điều gì thật lớn lao, mà bắt đầu từ cách mỗi người giữ lời đã nói, làm trọn việc được giao và không quay lưng trước những điều thuộc về cộng đồng.

Nhìn từ câu chuyện của Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Ngô Thị Huệ, lý tưởng không phải điều xa vời chỉ thuộc về một thời đã qua. Với người trẻ hôm nay, lý tưởng bắt đầu từ cách sống tử tế, học tập nghiêm túc, làm việc có trách nhiệm và biết đặt lợi ích chung lên trên những mong muốn riêng. 

Đó là cách những giá trị mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng cả tuổi thanh xuân, tuổi trẻ hôm nay tiếp tục giữ gìn, không phải bằng việc lặp lại câu chuyện của họ, mà bằng cách sống xứng đáng trong thời bình.

Thời đại đã thay đổi. Người trẻ hôm nay không phải đi qua những con đường đầy chốt kiểm soát sặc mùi thuốc súng, cũng không đứng trước cửa lao tù để lựa chọn giữa an toàn của bản thân và sự an nguy của đồng đội. Nhưng thử thách của thời bình có cách riêng để đo lòng người.

Người trẻ hôm nay lớn lên trong không gian rộng hơn rất nhiều. Thông tin đến nhanh, quan điểm cũng dễ dàng được chia sẻ và lan truyền. Có lúc, thật - giả đứng cạnh nhau đến mức nếu không đủ tỉnh táo, người ta dễ bị cuốn theo điều đang được nói nhiều nhất. 

Giữ được chính kiến, biết kiểm chứng trước khi tin và biết chịu trách nhiệm với điều mình nói, mình làm cũng là cách để mỗi người tự bảo vệ giá trị của mình.

Rộng hơn nữa là cách mỗi người đối diện với những điều tưởng rất nhỏ trong đời sống. Khi lợi ích riêng va vào việc chung, khi đứng trước một điều sai nhưng im lặng sẽ dễ dàng hơn lên tiếng, khi trách nhiệm thuộc về mình nhưng đẩy sang người khác có vẻ nhẹ nhàng hơn, lựa chọn vẫn xuất hiện. 

Tiếp nhận lịch sử không nên dừng ở nhớ một câu chuyện, thuộc một mốc thời gian hay nhắc lại một chiến công. Lịch sử chỉ thực sự ở lại khi người trẻ hiểu được điều gì đã giúp cha ông đứng vững trong hoàn cảnh của họ. 

Đó là lòng tin, là sự tử tế với đồng đội, là ý thức về trách nhiệm, là khả năng đặt lợi ích chung lên trên lợi ích của riêng mình. Hiểu được những giá trị ấy, mỗi người sẽ tìm thấy cách sống phù hợp với thời đại mình đang có.

Học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cũng cần được nhìn từ đời sống như vậy. Niềm tin không phải để nói cho hay; lý tưởng không phải để treo trên khẩu hiệu.

Từ nhận thức đúng mới có lựa chọn đúng, mới hình thành hành động. Với một học sinh, đó có thể là sự nghiêm túc trong học tập. Với một người trẻ đi làm, đó là thái độ với công việc, với đồng nghiệp và trách nhiệm được giao. Trong cộng đồng, đó là biết quan tâm đến điều đang diễn ra quanh mình, không quay lưng trước việc chung.

Ở tuổi 84, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Ngô Thị Huệ vẫn kể chuyện cho lớp trẻ nghe và nhắn nhủ hãy cố gắng nối tiếp con đường của cha ông, gìn giữ quê hương, đất nước. Có thể bà không dùng khái niệm lớn lao để nói về lý tưởng. Bà chỉ kể về những người đã sống, chiến đấu cùng mình, về người đã nằm xuống và về những gì họ đã gửi lại cho hôm nay.

Và có lẽ, đó cũng là câu hỏi mà một thời đại không còn tiếng súng đặt ra cho mỗi người: khi không còn phải lựa chọn giữa sự sống và cái chết, ta sẽ lựa chọn thế nào trước trách nhiệm của mình?

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ THÀNH PHỐ