Tham vấn quy hoạch chung đô thị Hòa Vang đến năm 2050

Định hướng Hòa Vang trở thành đô thị sinh thái 

Chủ tịch UBND xã Hòa Vang Lê Phú Nguyện cho biết, sau sáp nhập, Hòa Vang có không gian phát triển mới, giữ vai trò chuyển tiếp giữa khu vực đô thị hóa của thành phố với vùng đồi núi, rừng, nông nghiệp và các không gian sinh thái phía Tây.

Việc triển khai nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Hòa Vang đến năm 2050 là nhiệm vụ gấp rút nhưng hết sức quan trọng, có vai trò định hình tầm nhìn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới, gắn với tầm nhìn phát triển của Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng mới.

Theo ông Lê Phú Nguyện, Hòa Vang đang đối diện nhiều thách thức, rào cản lớn. Phía Đông là vùng hợp lưu trũng thấp, hằng năm chịu ảnh hưởng của lũ lụt từ sông Vu Gia qua sông Yên và thượng nguồn sông Túy Loan; phía Tây là vùng bán sơn địa, rừng núi chia cắt, thường xuyên có nguy cơ sạt lở, lũ quét. Hạ tầng đô thị và hạ tầng kinh tế chưa được đầu tư đồng bộ, bền vững; thu ngân sách thấp, đời sống một bộ phận nhân dân còn khó khăn, nguồn lực địa phương còn hạn chế.

Địa phương đã phối hợp với Viện Kiến trúc quốc gia bước đầu hình thành ý tưởng lập đồ án để tham vấn các chuyên gia. Trong đó, mô hình “đô thị bọt biển” được xác định là một hướng tiếp cận có thể giải quyết những thách thức đặc thù của Hòa Vang, nâng cao năng lực chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời phù hợp quan điểm vừa phát triển vừa bảo tồn các giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương.

Theo đơn vị tư vấn, phương án quy hoạch xác định Hòa Vang là đô thị sinh thái phía Tây Đà Nẵng, có chức năng hỗ trợ mở rộng không gian đô thị, bố trí dân cư, phát triển dịch vụ, công nghiệp sạch, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, lâm nghiệp và du lịch. Tính chất này được thể hiện thông qua việc phân bố các khu chức năng theo điều kiện địa hình và khả năng tiếp cận hạ tầng, đồng thời dành tỷ trọng lớn không gian cho rừng, nông nghiệp, cây xanh và mặt nước.

Đến năm 2050, phương án xác định quy mô dân số khoảng 63.862 người và quy mô lao động khoảng 38.000-42.000 người. Cấu trúc không gian gồm khu trung tâm Hòa Phong; các đơn vị ở và khu dân cư phát triển mới; hệ thống làng hiện hữu; các khu công nghiệp - logistics; trung tâm thể dục thể thao; các khu du lịch; Khu thương mại tự do; cùng các vùng nông nghiệp, lâm nghiệp, cây xanh và mặt nước.

Khu vực trung tâm bố trí trụ sở cơ quan hành chính, quảng trường trung tâm, trung tâm văn hóa cấp đô thị, trung tâm y tế cấp đô thị, trường trung học phổ thông, thương mại - dịch vụ, quốc phòng và an ninh. Tại các thôn, đồ án thể hiện nhà văn hóa, trường mầm non và sân thể dục, thể thao. Mô hình không gian được diễn đạt bằng định hướng “Đô thị trong sinh thái - làng trong đô thị”.

Hệ thống giao thông được nghiên cứu gồm cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 14B, Quốc lộ 14G, các tuyến vành đai, đường sắt Bắc - Nam, đường sắt tốc độ cao và mạng đường đô thị. Theo phương án, Quốc lộ 14B và 14G có mặt cắt định hướng 25-30m; các tuyến vành đai 40-60m; trục chính đô thị khoảng 30m; đường chính khu vực, liên khu vực khoảng 25m; đường khu vực khoảng 16,5m.

Phương án sử dụng đất được xây dựng trên cơ sở phân biệt đất xây dựng đô thị với đất nông nghiệp, lâm nghiệp, cây xanh và mặt nước. Các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất và các vùng nông nghiệp được duy trì theo chức năng; hệ thống sông, suối, hồ, ao và các vùng trũng được liên kết với cây xanh để hình thành mạng lưới không gian mở, vừa tạo cảnh quan vừa bảo đảm chức năng thoát lũ, điều tiết nước.

Mô hình “làng trong đô thị” là một nội dung quan trọng trong phương án. Các làng hiện hữu được giữ lại như các đơn vị cư trú có lịch sử và cấu trúc riêng, đồng thời được nâng cấp để đáp ứng điều kiện sống đô thị. Trọng tâm là bổ sung hạ tầng kỹ thuật, nhà văn hóa, trường mầm non, sân thể thao, cây xanh, cải tạo đường làng và các không gian sinh hoạt cộng đồng.

Các hoạt động tại khu vực làng gắn với dịch vụ cộng đồng, du lịch trải nghiệm, nông nghiệp và sản phẩm địa phương. Không gian làng được đặt trong quan hệ với các khu đô thị mới, hệ thống cây xanh, đường giao thông, công trình công cộng và các khoảng mở.

Mô hình được thể hiện với định hướng “Đô thị trong sinh thái – làng trong đô thị”, trong đó các khu phát triển mới, các làng hiện hữu và hệ thống không gian tự nhiên cùng tham gia vào cấu trúc chung.

Đồ án thể hiện hệ thống thiết chế tại 12 thôn gồm Bồ Bản, Cẩm Toại Đông, Cẩm Toại Trung, Cẩm Dương Lâm, Cẩm Hòa Phong, Túy Loan Tây, Cẩm Túy Loan Đông, Cẩm Toại Tây, Hòa Phú, Khương Mỹ, Nam Thành và Phú Túc.

Xác định rõ chức năng, nguồn lực và tính khả thi của đồ án

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam ghi nhận sự nghiêm túc, cầu thị của địa phương và đơn vị tư vấn trong quá trình lập đồ án. 

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, trước hết là đồ án phải trả lời được câu hỏi Hòa Vang sẽ mở bao nhiêu đất xây dựng, mở đô thị ở đâu, ở mức độ nào và phần lớn nhất dành cho không gian nào để giữ lại cho Hòa Vang đến năm 2030, 2050 và tầm nhìn 2075.

Phó Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, Hòa Vang hiện vẫn là một đơn vị cấp xã, với diện tích khoảng 10.761ha, trong đó khoảng 85% là đất nông nghiệp. Đồng thời, địa hình có sự chia cắt lớn. Vì vậy, cần cân nhắc kỹ việc hình thành các chức năng đô thị trên cơ sở điều kiện thực tế của địa phương.

Đồ án hiện đề cập nhiều tính chất, chức năng như đô thị vệ tinh, công nghiệp, logistics, Khu thương mại tự do, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch nghỉ dưỡng, sân golf, không gian sinh thái. Phó Chủ tịch đề nghị phải xác định rõ vai trò và chức năng của Hòa Vang, không thể dàn đều các chức năng mà cần lựa chọn mô hình phù hợp. Trong đó, cần làm rõ tỷ trọng và mối quan hệ giữa các nhóm chức năng; xác định chức năng nào là chủ đạo, chức năng nào có thể thực hiện, chức năng nào bị hạn chế. 

Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam cũng đề nghị tư vấn cập nhật các định hướng mới của quy hoạch cấp trên. Quy hoạch chung thành phố hiện đã được Bộ Xây dựng thẩm định và đang triển khai các bước tiếp theo. Những nội dung như khu công nghiệp, logistics, Khu thương mại tự do, sân golf, điện mặt trời nếu được đưa vào đồ án cần được thể hiện trên bản đồ và lập bảng đối chiếu giữa quy hoạch cấp trên, nội dung đồ án, mức độ phù hợp và nội dung cần xử lý.

Về dân số, cần làm rõ cơ sở dự báo quy mô dân số khoảng 63.862 người vào năm 2050. Trong đó, cần tách riêng dân số hiện hữu, dân số tự nhiên, dân số do đô thị hóa, dân số từ công nghiệp, logistics, các khu đô thị và dự án mới; xác định mỗi nguồn tăng dân số tăng ở đâu, do động lực kinh tế nào và theo các mốc thời gian 2025, 2030, 2035 và 2050. Đồng thời, cần ưu tiên xác định lao động thường trú, còn dân số quy đổi thực hiện theo quy định.

Một vấn đề khác cần lưu ý là kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi đất nông nghiệp để mở rộng khu dân cư. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, nếu diện tích ở tăng chủ yếu theo hướng hộ gia đình tự chuyển đổi đất, phát triển phân tán, hoặc hình thành dải dân cư liên tục dọc các tuyến giao thông thì cần xem xét tác động đến định hướng sinh thái của Hòa Vang.

Do đó, đồ án cần phân rõ khu vực giữ nguyên, chỉnh trang, phát triển mới, hạn chế phát triển và khu vực không xây dựng; với mỗi khu vực phát triển phải tính được giao thông, cấp nước, thoát nước, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Đối với mô hình “đô thị bọt biển”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam ủng hộ mô hình được tư vấn đề xuất, đồng thời đề nghị làm rõ các điều kiện cần, điều kiện đủ để triển khai tại Hòa Vang. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, tài liệu nghiên cứu hiện nêu 6 điều kiện cần và 3 điều kiện đủ, do đó cần trả lời Hòa Vang đã đáp ứng được bao nhiêu điều kiện, còn thiếu những điều kiện nào và nếu chưa đáp ứng thì khả năng thực hiện mô hình ra sao. Các nội dung cần làm rõ gồm tỷ lệ bê tông hóa, tỷ lệ thấm nước, hệ số không thấm nước, hành lang xanh, mặt nước, cơ sở dữ liệu thủy văn, thủy lực và nguồn lực đầu tư...

Trước khi xác định các khu vực phát triển đô thị, đồ án cần hình thành 3 lớp bản đồ về địa hình nền, thủy văn và sinh thái; đồng thời phân tích độ dốc, ngập lụt, sạt lở, hành lang thoát lũ và các khu vực có nguy cơ thiên tai, tai biến. Đồ án cũng cần có một bản đồ riêng xác định khu vực phát triển được, khu vực có điều kiện phát triển, khu vực hạn chế xây dựng, khu vực bảo tồn nghiêm ngặt, hành lang xanh, hành lang thoát lũ, hành lang núi, sông, suối, hành lang hạ tầng kỹ thuật và khu vực có nguy cơ thiên tai, tai biến.

Về giao thông, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị nghiên cứu sự phù hợp giữa các tuyến đường được đề xuất với địa hình thực tế. Các tuyến có mặt cắt 25-30m, đường vành đai 40-60m, trục chính khoảng 30m và mạng đường ô bàn cờ cần được xem xét trong điều kiện địa hình đồi, dốc, trên nguyên tắc bám theo địa hình. Hệ thống giao thông phải đáp ứng nhu cầu vận tải, vai trò mạng lưới và khả năng thực hiện. Cùng với giao thông, các yêu cầu về cấp nước, thoát nước, điện, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội cũng cần được tính toán trong đồ án.

Để chuẩn bị cho các bước bảo vệ cấp thành phố, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị hồ sơ tập trung làm rõ các nhóm nội dung: hiện trạng và vấn đề tồn tại; quy hoạch cấp trên; bản đồ địa hình, thủy văn, ngập lụt; cấu trúc không gian và hướng phát triển; sử dụng đất và quá trình chuyển đổi, phân tách đất; giao thông; khu vực kiểm soát, hạn chế phát triển; phân kỳ dự án đầu tư.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam nhấn mạnh, đồ án không chỉ cần thể hiện đầy đủ các nội dung mà quan trọng là phải có tính khả thi, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Hòa Vang và phù hợp với vai trò của địa phương trong cấu trúc thành phố.

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức và doanh nghiệp nhằm tiếp tục hoàn thiện đồ án quy hoạch, bảo đảm chất lượng, tính khả thi, tạo nền tảng định hướng Hòa Vang phát triển bền vững, phù hợp với vai trò, vị trí trong cấu trúc đô thị Đà Nẵng tương lai.

THANH NGUYÊN