Bàn giải pháp quy hoạch, kiến trúc thích ứng bão lũ và sạt lở

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam nhấn mạnh, trong những năm gần đây, tình trạng thiên tai diễn biến ngày càng khốc liệt, khó lường với nhiều hình thái cực đoan khác nhau giữa các vùng miền.

Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ thường xuyên xảy ra bão, ngập lụt, sạt lở; trong khi Nam Bộ đối mặt với hạn hán, sụt lún do biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Những tác động này kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với an sinh xã hội, phát triển kinh tế và an ninh lương thực.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam, nhiều nguyên lý và giải pháp phòng chống thiên tai từng được nghiên cứu, áp dụng trong giai đoạn trước hiện đã bộc lộ hạn chế trước các kịch bản khí hậu mới.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải tổng kết thực tiễn từng vùng miền, học tập kinh nghiệm quốc tế, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số để cập nhật những giải pháp thích ứng hiệu quả hơn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố cho rằng, vấn đề quan trọng hiện nay là đưa các chủ trương, chính sách về thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai đi vào thực tiễn, cụ thể hóa bằng các giải pháp chuyên môn trong từng đồ án quy hoạch, từng công trình kiến trúc và hệ thống quy chuẩn xây dựng.

Đối với Đà Nẵng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam cho biết trận lũ lịch sử cuối tháng 10-2025, với mực nước vượt các đỉnh lũ các năm 1999, 2007 và 2009, là hồi chuông cảnh báo về những diễn biến thiên tai ngày càng cực đoan. Những kịch bản từng được xem là “trăm năm có một” nay có thể lặp lại chỉ sau vài năm.

Đà Nẵng là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Đề án xây dựng Đà Nẵng an toàn trong thiên tai giai đoạn 2022-2030, tầm nhìn đến năm 2045, chuyển từ tư duy phòng thủ thụ động sang thích ứng chủ động.

Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương đến triển khai cụ thể trong quy hoạch, kiến trúc và quản lý xây dựng vẫn còn khá lớn và cần tiếp tục được thu hẹp.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam đề nghị các nhà khoa học, chuyên gia và kiến trúc sư tập trung trao đổi nhiều nhóm vấn đề trọng tâm. Trong đó, về quy hoạch cần làm rõ các nguyên tắc tổ chức không gian đô thị và nông thôn thích ứng thiên tai; bảo vệ hành lang thoát lũ, tái cấu trúc hệ thống “túi nước” bản địa và tiếp cận mô hình đô thị bọt biển (Sponge City).

Đối với kiến trúc công trình, cần đề xuất các giải pháp cụ thể cho nhà ở dân sinh, công trình công cộng và công trình lưỡng dụng phục vụ sơ tán, trú ẩn khi xảy ra thiên tai; lựa chọn vật liệu, kết cấu phù hợp với từng vùng sinh thái.

Đồng thời, cần rà soát, điều chỉnh hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng phù hợp với điều kiện khí hậu mới; ứng dụng AI, IoT và bản sao số (Digital Twin) trong dự báo, cảnh báo sớm và quản trị rủi ro thiên tai.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam đề nghị Ban tổ chức hội thảo tổng hợp đầy đủ các ý kiến, khuyến nghị để xây dựng báo cáo kiến nghị chuyên môn gửi Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương liên quan.

Về phía thành phố Đà Nẵng, Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu, chắt lọc các đề xuất khoa học có giá trị để phục vụ công tác điều chỉnh quy hoạch, ban hành quy định quản lý kiến trúc xây dựng và định hướng đầu tư hạ tầng thích ứng trong thời gian tới.

Tại hội thảo, các nội dung tham luận tập trung vào nhiều nhóm vấn đề mang tính cấp thiết đối với đô thị và cộng đồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, từ quy hoạch thích ứng tại các đô thị ven biển và khu vực có nguy cơ sạt lở; phát triển hạ tầng xanh và không gian cảnh quan có khả năng điều tiết nước; đến các giải pháp kiến trúc, công nghệ và quản trị nhằm nâng cao năng lực chống chịu trước thiên tai.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng mở rộng thảo luận về vai trò của chính sách và cộng đồng trong chiến lược phát triển đô thị thích ứng dài hạn.

THANH HẢI