Đề xuất chiến lược dài hạn bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương

Hội thảo thu hút khoảng 200 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan nghiên cứu, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên, tổ chức trong và ngoài nước.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, di tích Phật viện Đồng Dương nằm trên địa phận làng Đồng Dương, nay thuộc xã Đồng Dương, thành phố Đà Nẵng, từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Chămpa cổ; là di sản có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tôn giáo và khảo cổ học của Việt Nam cũng như khu vực Đông Nam Á.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, trong giai đoạn từ cuối thế kỷ IX đến cuối thế kỷ X, Phật viện Đồng Dương không chỉ là trung tâm tôn giáo lớn mà còn là không gian giao thoa văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật đặc sắc của khu vực.

Tuy nhiên, trải qua thời gian, thiên nhiên và chiến tranh, phần lớn công trình đã bị hủy hoại, hiện chỉ còn lại một phần tường “Tháp Sáng”, nền móng và một số hiện vật rời rạc. Thực trạng này đặt ra nhiều trăn trở đối với một di sản từng có vị thế đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Chămpa.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh, dù đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016 nhưng công tác bảo tồn và phát huy giá trị Phật viện Đồng Dương hiện vẫn chưa tương xứng với tầm vóc vốn có, chủ yếu dừng ở các giải pháp tạm thời, chưa hình thành được định hướng nghiên cứu và bảo tồn tổng thể, dài hạn, bền vững.

Phó Chủ tịch UBND thành phố cho rằng, hội thảo có ý nghĩa quan trọng, không chỉ là diễn đàn khoa học để các cơ quan quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu trao đổi, đánh giá toàn diện giá trị của Phật viện Đồng Dương mà còn là dịp đề xuất những định hướng, giải pháp thiết thực, khả thi cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong thời gian tới.

“Với bối cảnh hiện nay, công tác bảo tồn di sản không chỉ dừng ở việc gìn giữ dấu tích vật chất, mà cần hướng tới bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần và bản sắc cộng đồng, đồng thời hài hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững. Vì vậy, việc xây dựng một chiến lược tổng thể, dài hạn cho Phật viện Đồng Dương là yêu cầu cấp thiết, nhằm khẳng định và phát huy giá trị di sản trong dòng chảy văn hóa dân tộc và hội nhập quốc tế”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nói.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi bày tỏ mong muốn nhận được các ý kiến tâm huyết, có giá trị khoa học và thực tiễn cao từ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu; đặc biệt là các đề xuất liên quan đến khảo cổ, bảo tồn kiến trúc, phục dựng không gian di tích cũng như phát huy giá trị văn hóa - du lịch và kết nối Phật viện Đồng Dương với các không gian văn hóa, lịch sử trong khu vực.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi cho biết thêm, hiện nay Đà Nẵng có 565 di tích được xếp hạng, trong đó có 2 di sản văn hóa thế giới, 4 di tích quốc gia đặc biệt và 84 di tích quốc gia.

Đây là tiềm năng lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong công tác bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản trong đời sống văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố.

Nhân dịp này, lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng trân trọng cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của các cơ quan quản lý chuyên ngành Trung ương cùng đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu trong hoạt động khoa học và bảo tồn di sản của thành phố thời gian qua.

Đồng thời khẳng định, UBND thành phố sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến tại hội thảo; chỉ đạo các cơ quan chức năng tổng hợp đầy đủ các kết quả nghiên cứu, kiến nghị khoa học để làm cơ sở xây dựng chủ trương, kế hoạch và lộ trình triển khai các nhiệm vụ bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương trong thời gian tới.

Tại hội thảo, Ban tổ chức nhận được gần 80 tham luận tập trung vào các nhóm nội dung liên quan đến Phật giáo Champa và Phật viện Đồng Dương trong lịch sử; giá trị, vai trò của di tích; cùng các giải pháp bảo tồn, trùng tu và phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

THÚY HẰNG - THỦY THANH