Chủ động từ cơ sở, nâng cao năng lực phòng thủ dân sự

Linh hoạt ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”

Từ thực tiễn ứng phó các đợt mưa lũ lớn trong năm 2025 cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phát huy rõ hiệu quả trong công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.

Cơ chế phân cấp, ủy quyền được triển khai cụ thể, minh bạch, gắn với thực hiện linh hoạt phương châm “4 tại chỗ” đã giúp rút ngắn thời gian xử lý tình huống thiên tai, đồng thời nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở trong ứng phó, khắc phục hậu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Thực tiễn cho thấy, công tác phòng thủ dân sự không còn chỉ được nhìn nhận như nhiệm vụ xử lý tình huống khi thiên tai xảy ra, mà đã từng bước được triển khai theo hướng đồng bộ, chủ động, gắn với cả hệ thống chính trị và sự tham gia của toàn dân.

Trong các đợt thiên tai lớn, đặc biệt là bão số 12 và đợt mưa lớn gây ngập lụt lịch sử hồi cuối năm 2025, thành phố đã triển khai đồng bộ các phương án ứng phó, huy động hiệu quả lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”. Công tác cứu hộ, cứu nạn được tổ chức quyết liệt, kịp thời, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Toàn thành phố đã điều động hàng chục nghìn lượt người và hàng trăm lượt phương tiện tham gia ứng phó, khắc phục hậu quả; chằng chống 4.500 nhà dân; di dời, sơ tán 12.137 hộ với 33.983 nhân khẩu; tổ chức đưa đón người dân từ các khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn. Lực lượng chức năng cũng tham gia tìm kiếm cứu nạn 44 vụ việc với 47 lượt người, 22 phương tiện; xử lý 22 vụ tai nạn trên biển; đồng thời thông báo, kiểm đếm, hướng dẫn 4.392 lượt tàu thuyền với 29.620 lao động và 120 lồng bè vào nơi trú tránh an toàn.

Sau thiên tai, phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn khắc phục hậu quả. Ngay khi nước rút, lực lượng vũ trang thành phố phối hợp với các đơn vị của Bộ, Quân khu huy động 31.803 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng nhiều phương tiện chuyên dụng, phối hợp với các lực lượng, đoàn thể dọn dẹp vệ sinh, tiêu tẩy, khử độc, khắc phục 162,5km đường, 223 trường học, 30 bệnh viện, trung tâm y tế, 33 trung tâm hành chính và 1.461 nhà dân; đồng thời làm 195 nhà tạm giúp Nhân dân sớm ổn định cuộc sống. Công tác tìm kiếm nạn nhân mất tích tiếp tục được triển khai với sự hỗ trợ của các lực lượng và chó nghiệp vụ.

Đáng chú ý, “Chiến dịch Quang Trung” được triển khai nghiêm túc, hiệu quả, thể hiện vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang thành phố và các đơn vị Quân đội đóng quân trên địa bàn trong hỗ trợ Nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, góp phần giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Tại cơ sở, các địa phương như Nam Trà My, Trà Vân, Trà Giáp đã chủ động triển khai phương án ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế. Trong điều kiện giao thông khó khăn, lực lượng tại chỗ giữ vai trò nòng cốt trong sơ tán dân và xử lý tình huống khẩn cấp, góp phần giảm thiểu thiệt hại ban đầu.

Tại Tây Giang, công tác khắc phục hậu quả thiên tai được triển khai với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân. Việc sửa chữa nhà ở, khôi phục công trình thiết yếu được thực hiện kịp thời. Trong khi đó, các địa phương như Hà Nha, Hùng Sơn tập trung phục hồi sản xuất thông qua cải tạo đất nông nghiệp, hỗ trợ giống cây trồng, vật tư và huy động nguồn lực tại chỗ.

Từ thực tiễn đó có thể khẳng định, phương châm “4 tại chỗ” đã được triển khai linh hoạt, hiệu quả trên địa bàn thành phố. Công tác chỉ huy, điều hành được thực hiện thống nhất, kịp thời. Lực lượng thường trực được kích hoạt nhanh. Vật tư, phương tiện được bố trí sẵn sàng, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và lực lượng vũ trang đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần giảm thiểu thiệt hại, giữ vững an sinh xã hội và trật tự, an toàn trên địa bàn.

Ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng thủ dân sự vẫn còn một số hạn chế như công tác dự báo, cảnh báo có thời điểm chưa kịp thời; hạ tầng phòng, chống thiên tai còn bất cập; nguồn lực, trang thiết bị chưa đồng bộ; nhận thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai của một bộ phận người dân còn hạn chế. Một số vấn đề phát sinh trong thực tiễn xử lý còn chậm, như việc tham mưu công bố tình trạng khẩn cấp hay xử lý các điểm sạt lở, tồn đọng vật liệu.

Để khắc phục những tồn tại này, tại hội nghị tổng kết công tác phòng thủ dân sự năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 tổ chức sáng 17-3, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian đến. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; tăng cường đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai; duy trì nghiêm chế độ trực phòng thủ dân sự các cấp; chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp với từng tình huống cụ thể.

Nhất quán với những chỉ đạo, định hướng của Bí thư Thành ủy, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Phạm Đức Ấn cho biết, do vị trí địa lý, đặc điểm địa hình, thành phố thường xuyên bị tác động, ảnh hưởng bất lợi từ bão, lụt, sạt lở đất. Chính vì vậy, công tác phòng thủ dân sự cần được nâng cao và là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của thành phố, trên tinh thần phòng thủ chủ động.

Đặc biệt, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ viễn thám và trí tuệ nhân tạo trong quan trắc, giám sát, dự báo, cảnh báo thiên tai được xác định là giải pháp mang tính đột phá. Các công nghệ này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác của dự báo mà còn rút ngắn thời gian xử lý thông tin, hỗ trợ hiệu quả cho công tác chỉ đạo, điều hành.

Trong điều kiện địa bàn thường xuyên chịu tác động của bão, lũ, sạt lở đất, việc ứng dụng công nghệ viễn thám và AI không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro thiên tai. Khi dữ liệu được cập nhật nhanh hơn, phân tích chính xác hơn và cảnh báo được phát ra sớm hơn, chính quyền các cấp sẽ có thêm thời gian để chủ động sớm tổ chức sơ tán dân, bố trí lực lượng, phương tiện, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản.

Song song đó, thành phố chú trọng tăng cường kiểm tra, rà soát địa bàn; kịp thời điều chỉnh kế hoạch, phương án phù hợp với thực tế; tổ chức diễn tập thường xuyên nhằm nâng cao năng lực chỉ huy và khả năng cơ động của lực lượng phòng thủ dân sự. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng được đẩy mạnh, nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Có thể khẳng định, việc phát huy phương châm “4 tại chỗ” gắn với ứng dụng công nghệ viễn thám, AI và chuyển đổi số đang góp phần nâng cao năng lực phòng thủ dân sự theo hướng chủ động, hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố ứng phó hiệu quả với thiên tai, bảo đảm an toàn cho Nhân dân và phát triển bền vững kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

MAI CHI- VĂN TOÀN-THÙY LINH