Hội thảo khoa học đô thị thương cảng Hội An và xứ Quảng trong hành trình 555 năm (1471-2026)

Phát biểu chào mừng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh: Hội thảo là sự kiện khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp chúng ta cùng nhìn lại chặng đường lịch sử 555 năm đầy biến động nhưng vô cùng hào hùng và giàu bản sắc của vùng đất xứ Quảng kể từ mốc son thành lập đạo Thừa tuyên Quảng Nam năm 1471. Đây cũng là dịp để nhận diện toàn diện, sâu sắc hơn các giá trị lịch sử, văn hóa và di sản, những nguồn lực nội sinh bền vững đang khẳng định vị thế, tạo nền tảng và động lực cho không gian phát triển hiện đại của thành phố Đà Nẵng hôm nay.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh, trải qua hơn 5 thế kỷ, vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng không ngừng vận động, biến đổi và phát triển. Những thay đổi về địa giới, đơn vị hành chính, thiết chế quản lý qua các thời kỳ không làm mất đi tính liên tục của không gian lịch sử - văn hóa xứ Quảng, mà góp phần tạo nên một vùng đất giàu bản sắc, có tinh thần khai mở, khả năng thích ứng và giao lưu mạnh mẽ với bên ngoài.

Trong dòng chảy ấy, Hội An từng bước hình thành, phát triển thành đô thị thương cảng quốc tế quan trọng. Đặc biệt, trong các thế kỷ XVI - XVIII, Hội An là nơi hội tụ, kết nối hoạt động giao thương, giao lưu và tiếp biến văn hóa trong khu vực và quốc tế. Đây là nền tảng làm nên giá trị nổi bật của Đô thị cổ Hội An, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999.

Đề cập mối quan hệ giữa di sản và phát triển, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi cho rằng, trong không gian phát triển mới của Đà Nẵng, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý di sản. Cùng với bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, phải chú trọng gìn giữ không gian sống, cộng đồng dân cư, ký ức đô thị, tri thức dân gian, nghề truyền thống và thực hành văn hóa bản địa.

Việc bảo tồn, phát huy di sản cần gắn với giáo dục, nghiên cứu, sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Đồng thời, xem chuyển đổi số là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực quản lý, nhận diện, lưu trữ, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản.

Thành phố mong muốn tiếp nhận các nghiên cứu, phát hiện mới và những đề xuất khoa học có giá trị, làm cơ sở nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn di sản, hoạch định chính sách phát triển văn hóa. Quá trình phát triển mới phải bảo đảm tiếp nối mạch nguồn lịch sử, văn hóa được các thế hệ xây dựng, bồi đắp.

Hội thảo giới thiệu 55 tham luận khoa học, tập trung vào ba nhóm chủ đề: Quá trình hình thành, phát triển và vị thế của xứ Quảng, đô thị thương cảng Hội An, các tham luận làm rõ bối cảnh hình thành vùng đất, chính sách phát triển của các chính quyền qua từng thời kỳ; vai trò của xứ Quảng và Hội An trong chiến lược kinh tế biển và tiến trình lịch sử dân tộc.

Với chủ đề Hội An và xứ Quảng trong mạng lưới giao thương quốc tế và giao lưu, tiếp biến văn hóa đề cập hoạt động thương mại quốc tế, cộng đồng cư dân, làng nghề, tín ngưỡng, tôn giáo, chữ Quốc ngữ và các hình thức giao lưu văn hóa. Những nội dung này góp phần làm rõ sức sống của một vùng đất mở, đồng thời cung cấp cơ sở để xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc, nâng cao trải nghiệm của du khách.

Nhóm chủ đề về bảo tồn, phát huy giá trị di sản đô thị thương cảng Hội An và thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay tập trung vào bảo tồn đô thị di sản, phát huy di sản tư liệu, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản. Bảo tồn tính xác thực của di sản, phát huy vai trò cộng đồng và ứng dụng công nghệ cũng là những vấn đề được đặt ra, hướng đến chuyển hóa giá trị di sản thành động lực phát triển, đồng thời gìn giữ lâu dài các giá trị văn hóa cho thế hệ tương lai.

Tháng 6 năm 1471, vua Lê Thánh Tông thành lập Đạo Thừa tuyên thứ 13 của nước Đại Việt - Đạo Thừa tuyên Quảng Nam. Sự kiện này là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam nói chung, vùng đất xứ Quảng nói riêng, gắn với quá trình mở rộng không gian lịch sử - văn hóa, giao lưu phát triển kinh tế - xã hội, hình thành những tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ của vùng đất này trong các thế kỷ tiếp theo.

Trong hành trình 555 năm vùng đất xứ Quảng, đô thị thương cảng Hội An luôn giữ vị trí đặc biệt, từng là trung tâm giao thương quốc tế sôi động, phồn thịnh, nơi hội tụ các cộng đồng cư dân, kết nối những tuyến giao thương và diễn ra quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa nhiều quốc gia, dân tộc.

Nhìn lại hành trình 555 năm, hội thảo góp phần bổ sung tư liệu, luận cứ khoa học và gợi mở giải pháp gắn gìn giữ di sản với phát huy nguồn lực văn hóa trong không gian phát triển của Đà Nẵng hôm nay.

MAI CHI - HUY THÀNH