Xây dựng Đà Nẵng thành đô thị sinh thái bằng tư duy xanh

Tiêu dùng xanh phải trở thành lực đẩy của thị trường

Đà Nẵng đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn phải tăng trưởng bền vững. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực đô thị hóa, ô nhiễm môi trường và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng lớn, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành con đường bắt buộc.

Tại hội thảo “Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới thành phố sinh thái và thông minh” do UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp Báo Tiền Phong tổ chức ngày 21-4, nhiều chuyên gia đã đưa ra những góc nhìn đáng chú ý, trong đó nhấn mạnh rằng, muốn xây dựng một thành phố sinh thái thực chất, Đà Nẵng phải bắt đầu từ thay đổi hành vi tiêu dùng, định hình lại mô hình phát triển và tái cấu trúc các ngành kinh tế theo hướng xanh hơn.

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội thảo là câu chuyện tiêu dùng xanh. Theo TS. Hoàng Hồng Hiệp, Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính – Marketing tại thành phố Huế, Đà Nẵng phải trở thành địa phương đi đầu cả nước về tiêu dùng xanh, bởi chính thị trường sẽ quyết định và điều phối sản xuất.

Theo ông, chỉ khi hình thành được cộng đồng người tiêu dùng xanh, thông minh và có trách nhiệm, doanh nghiệp mới buộc phải thay đổi mô hình sản xuất, đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải và tạo ra các sản phẩm thân thiện môi trường. Đây là quy luật vận hành tất yếu của nền kinh tế xanh, nơi người mua chính là lực lượng tạo áp lực chuyển đổi mạnh mẽ nhất.

Nhìn từ thực tiễn Đà Nẵng, nhận định này càng có ý nghĩa khi thành phố đang định vị là trung tâm dịch vụ, du lịch, công nghệ cao của khu vực miền Trung.

Một đô thị muốn phát triển xanh không thể chỉ dừng ở các dự án hạ tầng hay chính sách quản lý, mà cần bắt đầu từ những hành vi rất cụ thể như phân loại rác tại nguồn, giảm sử dụng nhựa dùng một lần, ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường, tiết kiệm điện, nước và lựa chọn phương tiện giao thông ít phát thải.

Thực tế, Đà Nẵng đã có nền tảng quan trọng khi từ năm 2008 đã triển khai Đề án “Xây dựng Đà Nẵng – thành phố môi trường”. Sau gần hai thập kỷ, thành phố từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương đi đầu cả nước về bảo vệ môi trường, nhiều năm liên tiếp dẫn đầu chỉ số PEPI về bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, áp lực phát triển mới đòi hỏi thành phố phải chuyển từ tư duy “bảo vệ môi trường” sang tư duy “kinh tế xanh”, trong đó tiêu dùng xanh là mắt xích trung tâm.

Các chuyên gia cho rằng, để làm được điều này, Đà Nẵng cần xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng bền vững đồng bộ hơn, từ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất xanh, hệ thống phân phối sản phẩm xanh, cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp giảm phát thải đến truyền thông mạnh mẽ nhằm thay đổi nhận thức cộng đồng.

Không thể kỳ vọng doanh nghiệp chuyển đổi nếu thị trường vẫn ưu tiên giá rẻ hơn giá trị bền vững. Và cũng không thể nói đến thành phố sinh thái nếu cư dân đô thị vẫn giữ thói quen tiêu dùng lãng phí tài nguyên.

​ Hạ tầng xanh và du lịch xanh tạo bản sắc phát triển mới

​Bên cạnh tiêu dùng xanh, các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của hạ tầng cảnh quan và du lịch xanh trong chiến lược phát triển dài hạn của Đà Nẵng.

Tiến sĩ, kiến trúc sư Phạm Anh Tuấn, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng hạ tầng cảnh quan không chỉ là việc bổ sung cây xanh hay mở rộng công viên, mà phải được xem là “xương sống” của đô thị sinh thái.

Theo ông, các hệ thống sông, hồ, rừng tự nhiên, vùng ven biển và các vành đai sinh thái cần được tích hợp vào cấu trúc phát triển đô thị như một phần không thể tách rời.

Đây không chỉ là giải pháp tạo cảnh quan mà còn giúp thành phố giải quyết nhiều bài toán lớn như chống ngập, giảm nhiệt đô thị, bảo vệ đa dạng sinh học và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Ông nhấn mạnh, nếu đô thị chỉ phát triển theo hướng bê tông hóa, mở rộng xây dựng mà thiếu quy hoạch sinh thái bài bản, chi phí xử lý môi trường trong tương lai sẽ rất lớn.

Đà Nẵng đang có cơ hội quan trọng khi không gian phát triển mới mở rộng, đây là thời điểm thích hợp để tái cấu trúc đô thị theo chuẩn xanh ngay từ đầu thay vì xử lý hậu quả sau này.

Ở lĩnh vực du lịch, ông Phan Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng nhận định thành phố không thể tiếp tục cạnh tranh chỉ bằng số lượng khách hay tốc độ tăng trưởng, mà phải chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng trải nghiệm và giá trị bền vững.

Theo ông, du lịch xanh không đơn thuần là giảm rác thải nhựa trong khách sạn hay tiết kiệm điện, nước, mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ mô hình phát triển du lịch. Từ quản trị năng lượng, xử lý chất thải, sử dụng nguyên liệu địa phương cho đến xây dựng sản phẩm gắn với văn hóa bản địa và hệ sinh thái tự nhiên đều phải thay đổi theo hướng bền vững.

“Du khách hiện nay không chỉ tìm kiếm một điểm đến đẹp mà còn quan tâm đến trách nhiệm môi trường của điểm đến đó”, ông nói.

Đà Nẵng sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch xanh như bán đảo Sơn Trà, hệ sinh thái biển, các làng nghề truyền thống, làng văn hóa đồng bào thiểu số vùng cao, danh thắng thiên nhiên kỳ vỹ, vùng nông nghiệp sinh thái và không gian văn hóa bản địa đặc sắc.

Nếu được đầu tư bài bản, đây sẽ là nền tảng để thành phố hình thành những sản phẩm du lịch có giá trị cao, vừa bảo tồn tài nguyên vừa nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhiều đại biểu tại hội thảo cũng thống nhất rằng, chuyển đổi xanh chỉ thành công khi có sự dẫn dắt mạnh mẽ từ chính sách công. Chính quyền phải đóng vai trò kiến tạo bằng các cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, phát triển giao thông xanh, năng lượng tái tạo và hình thành hệ thống tiêu chuẩn tiêu dùng bền vững.

Đối với Đà Nẵng, đây không chỉ là yêu cầu phát triển trước mắt mà còn là điều kiện để giữ vững vị thế là một trong những đô thị đáng sống hàng đầu cả nước.

Khi tiêu dùng xanh trở thành thói quen xã hội, hạ tầng xanh trở thành chuẩn mực quy hoạch và du lịch xanh trở thành bản sắc cạnh tranh, đó cũng là lúc thành phố tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành đô thị sinh thái, thông minh và bền vững thực chất.

THANH THẢO - THỦY THANH