Xem xét trách nhiệm người đứng đầu UBND cấp xã khi để xảy ra các ca ngộ độc thực phẩm

Tiềm ẩn nhiều nguy cơ

Theo báo cáo của địa phương, từ ngày 12-02-2026 đến hết ngày 19-3-2026 trên địa bàn xã Phước Chánh, Phước Năng ghi nhận 7 trường hợp liên quan đến ngộ độc cá ủ chua. Theo đó người dân đánh bắt từ suối về rồi đem ủ chua cùng với cơm nguội hoặc bột bắp để dùng trong gia đình. Đây là con số đáng quan ngại về tình trạng an toàn thực phẩm nói chung và thói quen sử dụng thực phẩm không bảo đảm của người dân ở một số địa phương vùng cao.

Các ca bệnh gồm: H.V.T sinh năm 2004 thường trú tại thôn 3, xã Phước Chánh vào viện 12-02-2026; H.V.C sinh năm 2000 thường trú tại thôn 8, xã Phước Năng vào viện 24-02-2026; Y.H sinh năm 1972 thường trú tại thôn 3, xã Phước Năng vào viện 18-3-2026; Y.Đ sinh năm 1969 thường trú tại thôn 3, xã Phước Năng vào viện 19-3-2026 và chùm ca bệnh: H.N.T (2011), H.Q.B (2015), H.Q.N (2019) thường trú tại thôn 8, xã Phước Năng vào viện 08-3-2026.

Các trường hợp sau khi được tiếp nhận và thăm khám kỹ lưỡng, có biểu hiện triệu chứng đau đầu, chóng mặt, khó thở, mắt nhìn mờ, buồn nôn, không đi vệ sinh được. Trong số các bệnh nhân, 3 trường hợp gồm: H.N.T (2011), H.Q.B (2015), H.Q.N (2019) diễn tiến đặc biệt nặng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Sau khi được xử trí cấp cứu ban đầu, bệnh nhi H.Q.B và H.Q.N được chuyển đến Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Sau khi được sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu từ sự hỗ trợ kịp thời của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), 2 bệnh nhi đã tỉnh táo hoàn toàn, tự thở bằng cơ hô hấp của mình. Đến nay các bệnh nhân đã xuất viện, trở về sinh hoạt tại địa phương.

Đại diện lãnh đạo xã Phước Năng, Phước Chánh cho biết, trong thời gian qua, mặc dù chính quyền địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền đến từng hộ dân, tuy nhiên do tâm lý chủ quan, đồng thời đây cũng là món ăn truyền thống nên người dân khó bỏ thói quen này.

Theo lãnh đạo Sở Y tế, món cá ủ chua là món ăn truyền thống gắn với phong tục, tập quán sinh hoạt của đồng bào tại địa phương và được người dân sử dụng phổ biến trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, việc chế biến, bảo quản và sử dụng các thực phẩm ủ chua, lên men truyền thống của người dân vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, nhiễm khuẩn, nhất là khi quy trình chế biến, bảo quản chưa bảo đảm các điều kiện vệ sinh. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn còn chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng ban đầu về nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, dẫn đến việc chậm trễ trong việc tiếp cận cơ sở y tế để được khám và xử trí kịp thời.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giám sát chặt chẽ

Qua kiểm tra thực tế và làm việc với các địa phương, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, kịp thời của Sở Y tế, chính quyền các địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống ngộ độc thực phẩm thời gian qua.

Đặc biệt, ghi nhận sự tích cực của Sở Y tế trong việc chủ động liên hệ với Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan, đơn vị liên quan để được hỗ trợ hỗ trợ thuốc giải độc, kịp thời cứu sống các bệnh nhi tại xã Phước Năng.

Bên cạnh đó, công tác cấp cứu, điều trị, điều tra dịch tễ, truy xuất nguồn thực phẩm, hoạt động truyền thông, tuyên truyền tại cộng đồng trong thời gian qua đã được triển khai quyết liệt, bám sát địa bàn, góp phần bước đầu kiểm soát tình hình, hạn chế nguy cơ diễn biến nặng và tử vong.

Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, cho thấy nguồn nguy cơ vẫn còn tồn tại trong cộng đồng và chưa được kiểm soát triệt để, đặc biệt tại các địa bàn có tập quán chế biến, sử dụng thực phẩm ủ chua. Việc tiếp tục ghi nhận các trường hợp nghi ngộ độc trong thời gian gần đây cho thấy nguy cơ phát sinh ca bệnh mới vẫn ở mức cao và có thể kéo dài nếu không có giải pháp kiểm soát hiệu quả hơn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi chỉ rõ, nguyên nhân của tình trạng này chủ yếu là do điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm còn hạn chế, tập quán chế biến thực phẩm thủ công tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhận thức của một số người dân về an toàn thực phẩm vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh đó, mặc dù công tác tuyên truyền đã được triển khai rộng rãi nhưng vẫn còn tình trạng chủ quan, tiếp tục chế biến, sử dụng thực phẩm có nguy cơ, làm giảm hiệu quả các biện pháp phòng ngừa đã thực hiện.

Nếu không kịp thời điều chỉnh phương thức triển khai theo hướng quyết liệt, trực tiếp và thực chất hơn, việc phát sinh các trường hợp ngộ độc có thể sẽ tiếp tục diễn ra và khó kiểm soát hơn trong thời gian tới.

Để chủ động kiểm soát tình hình, kịp thời ngăn chặn nguy cơ phát sinh và không để tiếp tục xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm tương tự trên địa bàn, Phó Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Y tế chủ trì, theo dõi sát diễn biến tình hình; chủ động tham mưu UBND thành phố các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ; đề xuất bảo đảm nguồn lực, đặc biệt là thuốc kháng độc tố Botulinum (BAT) và trang thiết bị hồi sức, đáp ứng yêu cầu cấp cứu, điều trị.

Bên cạnh đó, tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực cho y tế cơ sở, nhất là tuyến xã miền núi về nhận diện sớm các dấu hiệu ngộ độc; chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, sơ cứu, cấp cứu và chuyển tuyến an toàn, kịp thời.

Chỉ đạo các đơn vị trực thuộc (Chi cục An toàn thực phẩm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn) tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngộ độc. Tổ chức điều tra, truy xuất nguồn thực phẩm, kịp thời khoanh vùng, xử lý, không để lan rộng trong cộng đồng.

Các cơ sở khám, chữa bệnh và Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn tổ chức tiếp nhận, cấp cứu, điều trị kịp thời. Duy trì các tổ chuyên môn phản ứng nhanh, sẵn sàng hỗ trợ tuyến dưới khi có yêu cầu.

Nghiên cứu, hướng dẫn quy trình chế biến, bảo quản thực phẩm an toàn, phù hợp với điều kiện thực tế tại các địa phương, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm dễ hiểu, dễ thực hiện.

Đẩy mạnh công tác truyền thông theo hướng trực quan, dễ hiểu, hướng dẫn người dân nhận biết sớm dấu hiệu ngộ độc, vận động người bệnh và thân nhân tham gia tuyên truyền tại cộng đồng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi giao UBND xã Phước Năng, Phước Chánh huy động toàn bộ hệ thống chính trị cơ sở tham gia vào công tác phòng, chống ngộ độc thực phẩm. Tăng cường kiểm tra, đôn đốc, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu giám sát. Kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ phát sinh trong cộng đồng. Tăng cường kiểm tra đột xuất, giám sát chặt chẽ tại cộng đồng. Xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp cố tình không chấp hành, không để phát sinh các trường hợp ngộ độc thực phẩm mới.

Song song đó, đa dạng hóa các loại hình truyền thông phù hợp với địa phương (họp thôn, loa lưu động, truyền thanh cơ sở, tờ rơi...) và tổ chức tuyên truyền với tần suất liên tục trong ngày, bảo đảm thông tin cảnh báo độc tố Botulinum tiếp cận kịp thời, đầy đủ đến từng hộ gia đình và mọi người dân trên địa bàn.

Quan điểm chỉ đạo là lấy phòng ngừa làm trọng tâm, kiểm soát nguy cơ từ gốc, tập trung kiểm soát trực tiếp tại cộng đồng và từng hộ gia đình; kiên quyết xử lý dứt điểm các yếu tố nguy cơ phát sinh từ tập quán chế biến, sử dụng thực phẩm, không để nguồn nguy cơ tồn tại kéo dài hoặc phát sinh ca bệnh mới.

"Trường hợp để xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm do chủ quan, lơ là, buông lỏng quản lý hoặc không triển khai đầy đủ các biện pháp phòng, chống thì xem xét trách nhiệm của người đứng đầu UBND cấp xã và các tổ chức, cá nhân liên quan theo quy định" - Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi chỉ đạo.

Cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục duy trì và thực hiện hiệu quả phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng hộ”. Phát huy tối đa vai trò của các tổ công tác tại chỗ, già làng, trưởng bản và những người có uy tín trong cộng đồng để thực hiện “vận động đi đôi với kiểm soát”.

Mục tiêu cao nhất là tạo chuyển biến rõ rệt trong hành vi của người dân, đảm bảo người dân tự giác tiêu hủy và từ bỏ các thói quen chế biến thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ gây độc.

MAI CHI