Phát triển nhà ở xã hội: Không để người có nhu cầu thực sự nhưng khó tiếp cận nhà ở

Không để lợi ích nhóm, “sân sau” trong phát triển nhà ở xã hội

Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của các cơ quan, đơn vị trong triển khai các nhiệm vụ được giao; đặc biệt là vai trò tham mưu, phối hợp của Sở Xây dựng - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo.

Công tác triển khai thời gian qua đã đạt được một số kết quả bước đầu tích cực. Tuy nhiên, khối lượng công việc phía trước còn rất lớn, đòi hỏi thành phố không chỉ phát triển thêm nguồn cung nhà ở mà còn phải giải quyết hài hòa các vấn đề về phát triển đô thị, an sinh xã hội, quản lý dân cư, thị trường lao động và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Bí thư Thành ủy nhấn mạnh, không thể để xảy ra tình trạng chủ trương đúng nhưng triển khai chậm; người dân có nhu cầu thực sự nhưng khó tiếp cận nhà ở; các dự án kéo dài nhiều năm gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng môi trường đầu tư và niềm tin của nhân dân.

Vì vậy, các cấp, ngành và địa phương phải xác định phát triển nhà ở và thị trường bất động sản là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm cao, hành động quyết liệt, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm.

Bí thư Thành ủy đề nghị Đảng ủy UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực nhà ở và thị trường bất động sản; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, đầu cơ, thao túng thị trường; không để lợi dụng chính sách để trục lợi, hình thành lợi ích nhóm, “sân sau” trong quá trình đầu tư, xây dựng, quản lý và sử dụng nhà ở.

Cùng với đó, thành phố cần quản lý chặt chẽ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và quy hoạch đô thị; bảo đảm phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; lấy hiệu quả lâu dài, chất lượng sống của người dân và lợi ích chung của thành phố làm tiêu chí ưu tiên khi xem xét các dự án.

Đối với các dự án chậm triển khai, kéo dài nhiều năm, sử dụng đất kém hiệu quả, Bí thư Thành ủy yêu cầu tập trung rà soát để kịp thời tháo gỡ hoặc xử lý theo quy định, tránh lãng phí nguồn lực đất đai và ảnh hưởng mỹ quan đô thị.

Các sở, ngành chủ động phối hợp, rà soát, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, làm chậm tiến độ triển khai dự án và ảnh hưởng môi trường đầu tư của thành phố.

Đáng chú ý, Bí thư Thành ủy nhấn mạnh yêu cầu thay đổi mạnh mẽ tư duy và phương thức triển khai nhà ở xã hội; không để người dân có nhu cầu thật sự nhưng khó tiếp cận do thủ tục kéo dài, thiếu quỹ đất hoặc thiếu cơ chế khuyến khích đầu tư. Kết quả phát triển nhà ở xã hội phải được xem là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả điều hành và trách nhiệm của các cấp, ngành, địa phương.

Theo định hướng của thành phố, từ nay đến năm 2030, nhà ở cho thuê phải từng bước trở thành một cấu phần quan trọng, mang tính chiến lược trong chính sách phát triển nhà ở; nhất là tại các khu đô thị lớn, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ, logistics và các địa bàn tập trung đông lao động nhập cư.

“Phát triển nhà ở cho thuê không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở trước mắt mà còn góp phần ổn định thị trường lao động, giảm áp lực an sinh xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị và tạo nền tảng cho phát triển bền vững lâu dài”, Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.

Về phát triển nhà ở xã hội, Bí thư Thành ủy khẳng định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện trách nhiệm của thành phố đối với người dân; không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là chính sách xã hội mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Tinh thần xuyên suốt là chính sách nhà ở phải hướng đến phục vụ nhu cầu ở thực của người dân, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả, an toàn, ổn định và bền vững.

Theo Đề án của Thủ tướng Chính phủ, giai đoạn 2025–2030, Đà Nẵng được giao hoàn thành 42.700 căn nhà ở xã hội. Bí thư Thành ủy đề nghị các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai quyết liệt, xác định rõ tiến độ từng dự án, từng khu đất, từng nguồn vốn và trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.

Thành phố cũng cần ưu tiên bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho lực lượng vũ trang và các đối tượng chính sách; đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư.

Bên cạnh đó, cần kiểm soát chặt chẽ việc xét duyệt, bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội; bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng, không để lợi dụng chính sách để đầu cơ, trục lợi. Cán bộ, công chức, đảng viên phải gương mẫu chấp hành nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về nhà ở.

Định hướng phát triển thị trường bất động sản thời gian tới, Bí thư Thành ủy yêu cầu phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đô thị bền vững, lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm; không chạy theo tăng trưởng nóng, không đánh đổi môi trường, hạ tầng và trật tự đô thị để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Thị trường bất động sản phải gắn với mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái, hiện đại, thông minh, đáng sống; khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai nhưng vẫn bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Các sở, ngành được yêu cầu nghiên cứu, triển khai đồng bộ các quy định mới của pháp luật, đặc biệt là Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội; đồng thời chủ động tham mưu các cơ chế phù hợp với đặc thù phát triển của Đà Nẵng, nhất là trong xây dựng đô thị hiện đại, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, công nghệ cao và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Kết quả phát triển nhà ở và thị trường bất động sản trong thời gian tới không chỉ tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế mà còn là thước đo năng lực quản trị, trách nhiệm phục vụ nhân dân và chất lượng phát triển đô thị của thành phố trong giai đoạn mới”, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.

Phát triển nhà ở xã hội phải gắn với nhu cầu thực tiễn

Phát biểu tại phiên họp, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng nêu ra sự chênh lệch về nhu cầu nhà ở xã hội giữa khu vực phía Bắc và phía Nam thành phố. Tại khu vực phía Bắc, đặc biệt các khu ven sông, ven biển, nhu cầu rất lớn nhưng quỹ đất ngày càng hạn chế. Trong khi đó, khu vực phía Nam có lợi thế về quỹ đất nhưng lại gặp khó khăn do cả nhà đầu tư lẫn người dân chưa mặn mà với mô hình nhà ở xã hội.

Chủ tịch HĐND thành phố cho rằng việc phát triển nhà ở xã hội không thể chỉ dựa trên quỹ đất quy hoạch mà phải gắn chặt với nhu cầu thực tế, đặc điểm dân cư và khả năng chi trả của người dân.

“Ở đâu có nhu cầu thực, có khu công nghiệp, có lực lượng lao động tập trung thì ở đó nhà ở xã hội mới phát huy hiệu quả. Nếu chỉ xây dựng theo quy hoạch mà không tính đến khả năng hấp thụ của thị trường thì rất khó thành công,” Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng nhấn mạnh.

Về cơ chế hỗ trợ, UBND thành phố đã trình đề xuất xây dựng chính sách hỗ trợ đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho lực lượng vũ trang, tập trung vào các nội dung như hỗ trợ chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, phí thẩm định, đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Dự kiến cơ chế này sẽ được trình HĐND thành phố xem xét thông qua tại kỳ họp giữa năm 2026.

Bên cạnh đó, Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị các sở, ngành khẩn trương rà soát, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư, tránh tình trạng kéo dài thời gian xử lý làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Chủ tịch HĐND thành phố lưu ý không để xảy ra tình trạng người có đủ điều kiện, có nhu cầu thật thì không mua được, trong khi vẫn có những trường hợp lợi dụng kẽ hở để tiếp cận. Cần nghiên cứu thêm các cơ chế hỗ trợ tín dụng, ưu đãi vay mua nhà và chính sách kiểm soát giá bán, giá thuê để tăng khả năng tiếp cận của người dân.

Liên quan phát triển nhà ở trên địa bàn, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Lê Trí Thanh cho rằng nhu cầu nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và nhà ở cho người thu nhập thấp đang rất cấp thiết. Dù thành phố không thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về lĩnh vực này, vẫn còn nhiều tồn tại cần sớm khắc phục.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, nhiều dự án bất động sản hiện vướng mắc lớn ở khâu giải phóng mặt bằng. Các cơ quan chức năng và địa phương cần tập trung nguồn lực, xử lý dứt điểm để bảo đảm đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Với những khu vực khó giải phóng mặt bằng hoặc liên quan đông dân cư, cần nghiên cứu điều chỉnh cục bộ quy hoạch, khoanh vùng triển khai phù hợp để tránh tình trạng đầu tư “da beo”.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam nhấn mạnh một số giải pháp trọng tâm, trong đó cần rà soát lại toàn bộ quỹ đất có vị trí thuận lợi, hạ tầng tốt tại khu vực phía Bắc Đà Nẵng để ưu tiên phát triển các mô hình nhà ở xã hội hấp dẫn hơn, tạo sức hút với người dân. Những khu vực vị trí bất tiện, xa trung tâm, thiếu tiện ích thì khó thu hút người mua, dù giá thành thấp.

Bên cạnh đó, thành phố kiến nghị cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng một số khu đất thương mại, dịch vụ hoặc đất thuộc dự án nhà ở thương mại sang phát triển nhà ở xã hội, nhằm tận dụng quỹ đất tốt hơn.

Đối với các khu vực đặc biệt khó khăn, nơi tập trung đông đối tượng chính sách, hộ nghèo, hộ thu nhập thấp không đủ khả năng tiếp cận nhà ở theo cơ chế hiện hành, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng phù hợp hơn.

“Có nhiều đối tượng thuộc diện chính sách, đời sống còn rất khó khăn, không đủ khả năng tích lũy để mua nhà. Nếu không có những chính sách hỗ trợ đặc thù, họ sẽ rất khó tiếp cận nhà ở xã hội,” Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam cho biết.

Ngoài ra, thành phố cũng đề nghị quan tâm nhiều hơn đến nhu cầu nhà ở xã hội tại khu vực nông thôn và các khu công nghiệp phía Nam, nhất là khu vực Chu Lai và các khu công nghiệp trên địa bàn Quảng Nam cũ. Theo quy định của Luật Đất đai, việc bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở cho công nhân là yêu cầu bắt buộc và cần được triển khai sớm.

Tăng tốc phát triển nhà ở xã hội

Theo Sở Xây dựng, giai đoạn 2021-2024, Đà Nẵng hoàn thành 4 dự án nhà ở xã hội với 3.445 căn hộ. Riêng năm 2025, thành phố hoàn thành thêm 5 dự án với 2.907 căn, đạt 108% chỉ tiêu được giao.

Tính chung giai đoạn 2021-2025, Đà Nẵng hoàn thành 6.352 căn hộ nhà ở xã hội, vượt 4% so với mục tiêu 6.121 căn theo Đề án phát triển 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội của Chính phủ.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định 36 dự án nhà ở xã hội với khoảng 31.029 căn hộ, tương đương 118% chỉ tiêu được giao. Trong đó, 23 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với khoảng 20.554 căn; 6 dự án đã khởi công với 5.564 căn và 17 dự án đang hoàn thiện thủ tục với khoảng 14.990 căn.

Ngoài ra, Đà Nẵng đang phát triển thêm nhà ở xã hội từ nguồn tài chính công đoàn và nhà ở cho lực lượng vũ trang với quy mô hơn 4.300 căn hộ.

Trong năm 2026, thành phố đã hoàn thành 1 dự án với 768 căn hộ và đang triển khai 5 dự án khác với khoảng 4.386 căn. Dự kiến khoảng 3.861 căn sẽ hoàn thành trong năm nay, đạt 78% chỉ tiêu Chính phủ giao.

Sở Xây dựng cho biết đang tập trung tháo gỡ thủ tục để khởi công thêm 7 dự án mới với khoảng 4.144 căn trong quý II và III/2026.

Song song với nhà ở xã hội, thị trường bất động sản thương mại cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Hiện Đà Nẵng triển khai 207 dự án nhà ở thương mại với tổng quy mô khoảng 35,2 triệu m² sàn.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư 13 dự án lớn với tổng diện tích khoảng 745 ha, gồm nhiều khu đô thị, khu dân cư và tổ hợp căn hộ ven sông, ven biển.

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, nhu cầu nhà ở công vụ tại các xã miền núi tăng cao. UBND thành phố đã thống nhất chủ trương xây dựng nhà ở công vụ tại 17 xã với tổng vốn khoảng 127 tỷ đồng nhằm phục vụ cán bộ, công chức, viên chức công tác tại vùng cao, biên giới. Hiện các thủ tục đang được hoàn thiện để trình HĐND thông qua trong năm 2026.

Đối với thị trường bất động sản, Sở Xây dựng đã cấp hơn 300 tài khoản cho các cơ quan, đơn vị cập nhật dữ liệu lên hệ thống quản lý nhà ở và thị trường bất động sản theo quy định mới.

Thời gian tới, Đà Nẵng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đầu tư nhà ở xã hội, xây dựng Quỹ nhà ở thành phố, triển khai phần mềm đăng ký thuê, mua nhà ở xã hội trực tuyến, rà soát quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội tại các dự án thương mại; cùng với đó tổ chức sát hạch, cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản trong quý III/2026.

Theo Sở Xây dựng, mục tiêu trọng tâm của thành phố là phát triển cân đối giữa nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và nhà ở công vụ; đồng thời nâng khả năng tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân và lực lượng vũ trang trong thời gian tới.

MAI QUANG