Từ phong trào dân vũ ở Đà Nẵng, nghĩ về một “Nghi thức văn hóa” của Đất Quảng

Sức lan tỏa của phong trào dân vũ tại Đà Nẵng

Dân vũ – Tiếng Anh là “Folk dance”, có thể hiểu là những điệu múa dân gian phản ánh trực tiếp đời sống, lao động và văn hóa đặc trưng của người dân ở một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ. Vì đặc điểm đó mà dân vũ có tính quần chúng và cộng đồng rất điển hình. Nó không đòi hỏi kỹ thuật quá phức tạp, ai cũng có thể tham gia, lứa tuổi nào cũng có thể tập được và nhất là phụ nữ, những người rất ưa thích loại hình này.

Với những động tác thường là đơn giản, không phải là quá khó lại dễ nhớ, dễ tập và nhịp nhàng nên mọi lứa tuổi, nhất là phụ nữ đều có thể tham gia hòa mình vào các điệu nhảy. Tính tập thể, cộng đồng của dân vũ rất cao, do thường được biểu diễn theo nhóm, vòng tròn hoặc hàng lối tại các không gian công cộng, giúp gắn kết mọi người với nhau.

Ở Đà Nẵng, không khó nhận ra phong trào dân vũ phát triển ở mức độ nào. Chỉ cần quan sát thực tế qua hình ảnh tại các khu vực công cộng như bãi biển, công viên lớn, nhỏ, nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng và cả tại những góc phố, vỉa hè, ở đâu cũng thấy rộn ràng tiếng nhạc và những bước nhảy năng động của các nhóm dân vũ. Từ các phường trung tâm đến các khu vực vùng ven, mô hình Đội/Câu lạc bộ (CLB) dân vũ được thành lập tại hầu hết các khu dân cư.

Đi đâu cũng có thể bắt gặp từng nhóm chị em đang hăng say “nhảy múa” trên những điệu nhạc với nhiều thể loại từ sôi động đến nhẹ nhàng, từ nhạc ngoại đến nhạc nội, từ các ca khúc truyền thống cách mạng nổi tiếng đến những bản nhạc mang âm hưởng dân ca 3 miền.... Có thể thấy, phong trào dân vũ tại Đà Nẵng đang phát triển vô cùng mạnh mẽ, trở thành một hoạt động văn hóa-thể thao quần chúng sôi nổi, thu hút đông đảo người dân từ các khu dân cư, các cấp hội phụ nữ và cả giới trẻ tham gia. Hoạt động này không chỉ đơn thuần giúp rèn luyện sức khỏe, cải thiện vóc dáng mà còn trở thành món ăn tinh thần đặc sắc, kết nối cộng đồng tại Đà Nẵng.

Dân vũ ở Đà Nẵng còn gắn bó mật thiết với các sự kiện chính trị, văn hóa- xã hội. Các bài nhảy dân vũ thường được tập luyện trên nền nhạc các ca khúc ca ngợi quê hương đất nước, các sự kiện chào mừng các ngày lễ lớn hoặc hưởng ứng “Tuần lễ áo dài với các vũ điệu mẫu như “Tuyệt vời Đà Nẵng”, “Đà Nẵng ngày mới, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh thành phố trẻ trung năng động...

Định hình “Vũ điệu Đà Nẵng” thành thương hiệu du lịch

Để phong trào dân vũ ở Đà Nẵng có “thương hiệu” riêng của mình, nên hình thành một điệu dân vũ điển hình, nôm na là một “nghi thức văn hóa” của Đà Nẵng, để du khách đến thành phố có thể được chào đón bằng một hình ảnh riêng có của Đà Nẵng, cụ thể hơn là một màn dân vũ mang tên “Vũ điệu Đà Nẵng– Dance of Da Nang”. Đây không đơn thuần một tiết mục văn nghệ mà hướng đến mục tiêu lớn hơn, tầm mức cao hơn, trở thành lời chào văn hóa của thành phố đối với du khách.

Một khi có được tiết mục này, du khách khi vừa xuống sân bay, vừa bước lên bến tàu, đến lễ hội, quảng trường, bãi biển, sự kiện quốc tế... là có thể nghe giai điệu, nhìn thấy động tác và lập tức nhận ra đây là Đà Nẵng. Đất Quảng  có một kho chất liệu văn hóa rất phong phú nên có thể tạo nên một ngôn ngữ chuyển động gồm 4 lớp: Biển-Núi-Rồng- Con người.

Trong đó, Biển là động tác mềm mại, mở rộng, cánh tay tạo cảm giác sóng và gió biển. Núi: với những đường chuyển động vươn lên, tạo hình núi và đường chân trời. Rồng: Đây có thể  là động tác “ký tên” (signature) của Đà Nẵng; không nhất thiết mô phỏng  con rồng theo kiểu minh họa, mà có thể dùng từng đội hình uốn lượn, nối người này với người kia thành một “thân rồng”. Con người Đà Nẵng: Động tác mở hai tay, hướng về phía trước, tạo cảm giác chào đón. Điều quan trọng nhất là vũ điệu phải đẹp khi 5 người biểu diễn nhưng cũng phải đẹp khi 50, 500, thậm chí là 5000 người cùng nhảy.

Nếu làm được điều này, đây sẽ trở thành dân vũ thực sự mang tính điểm nhấn của Đà Nẵng. Cấu trúc của màn dân vũ có thể bắt đầu với chủ đề phần 1: “Đà Nẵng thức giấc”; Phần 2: “Núi và sông” và Phần 3: “Rồng Đà Nẵng”. Ngoài vũ đạo, âm nhạc có vai trò đặc biệt quan trọng mang yếu tố quyết định. Nên có cuộc thi sáng tác âm nhạc cho màn dân vũ “Vũ điệu Đà Nẵng”. Hiệu ứng của âm nhạc làm sao chỉ trong vài giây sau khi nghe là người ta sẽ nhận ra : “à, nhạc của Đà Nẵng”.

Bản nhạc có thể pha trộn giữa tiếng trống hội Việt Nam với nhạc cụ dân tộc, âm thanh biển cộng với Pop hiện đại. Không nên quá “dân gian” vì sẽ dễ trở thành tiết mục biểu diễn nhưng cũng không quá hiện đại, sẽ dễ làm mất bản sắc. Làm sao để tác phẩm dân vũ này “đủ Việt Nam để có bản sắc, đủ Đà Nẵng để có địa danh, đủ hiện đại để giới trẻ muốn nhảy”. Các động tác múa phải cực kỳ dễ học, một du khách Nhật, Hàn hay Âu Mỹ chỉ cần xem 2-3 lần là có thể làm theo. Đó là điển hình của Dân vũ.

Có thể biến nó thành một “nghi thức chào khách”. Không chỉ có “Vũ điệu Đà Nẵng” mà còn có thể xây dựng thành “Vũ điệu chào Đà Nẵng- DA NANG WELCOME DANCE”,  và nó có thể xuất hiện ở sân bay, các buổi đón khách quốc tế, các lễ hội biển, Carnaval, quảng trường, các khu du lịch, khách sạn lớn, sự kiện MICE, lễ khai mạc, bế mạc các giải thể thao; các sự kiện quốc tế tổ chức tại Đà Nẵng...

Thậm chí có thể có một phiên bản 30 giây dành cho Tiktok/Reels/Shorts. Một phiên bản 3 phút dành cho biểu diễn. Một phiên bản 5-10 phút dành cho cộng đồng. Điều quan trọng nhất là du khách cũng có thể tham gia, khi đó sản phẩm không còn là một tiết mục văn nghệ mà nó đã trở thành một trải nghiệm du lịch.

Một thành phố có thể có Logo, có Slogan, có bài hát nhưng có một vũ điệu mà cả thành phố có thể cùng nhảy thì sức lan tỏa sẽ rất khác, nhất là với Đà Nẵng, một thành phố du lịch, thành phố của lễ hội, sự kiện. Nói theo định hướng phát triển “Công nghiệp văn hóa” mà thành phố đang hướng đến, dự án này có thể được xem là một tài sản văn hóa mềm của thành phố, tương tự như cách nhiều thành phố trên thế giới dùng âm nhạc, lễ hội và nghệ thuật trình diễn để tạo nhận diện.

Nên chăng, các sở, ngành chức năng của thành phố cần tổ chức một đề án sáng tạo cấp thành phố, với 3 sản phẩm đầu ra gồm bản nhạc chính thức, bộ động tác chuẩn và bộ nhận diện “Danang Welcome Dance”, sau đó sẽ phát động cộng đồng học và biểu diễn. Qua đó  biến nó thành một “thương hiệu văn hóa sống” của Đà Nẵng.

DÂN HÙNG