Vững tâm trước “cơn sóng thần” AI - Kỳ 2: "Mặt trận" không tiếng súng

Không gian mạng trở thành “mặt trận” mới

Sự phát triển bùng nổ của công nghệ đã làm các cuộc tấn công hiện nay không còn dừng ở việc xâm nhập hệ thống máy tính đơn lẻ, mà hướng đến mục tiêu đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển hệ thống, phá hoại hoạt động điều hành và làm gián đoạn vận hành của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, tình trạng phát tán và lây nhiễm dòng mã độc đánh cắp thông tin người dùng (Stealer) đang diễn biến đặc biệt nghiêm trọng trên diện rộng. Ít nhất 32 cơ quan, đơn vị thuộc các bộ, ban, ngành và địa phương đã bị ảnh hưởng. Dòng mã độc này đã thu thập hàng chục GB dữ liệu chứa hàng triệu bản ghi thông tin tài khoản người dùng truy cập các hệ thống thông tin từ Trung ương đến địa phương.

Đáng lo ngại, các nhóm tin tặc và tổ chức gián điệp mạng nước ngoài đang triệt để lợi dụng không gian số để triển khai các chiến dịch tấn công có chủ đích nhằm vào cơ quan Trung ương, các địa phương giữ vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh; cũng như các hạ tầng trọng yếu như năng lượng, giao thông, hàng không, cảng biển…

Phương thức hoạt động của các nhóm tấn công ngày càng tinh vi khi sử dụng các dòng mã độc được thiết kế riêng cho từng mục tiêu, kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo để xâm nhập, chiếm quyền điều khiển hệ thống thông tin.

Các hình thức tấn công mạng cũng liên tục biến đổi với nhiều thủ đoạn như phishing, ransomware, khai thác lỗ hổng zero-day hay tấn công chuỗi cung ứng. Trong đó, phishing vẫn là phương thức phổ biến nhất nhằm đánh cắp thông tin đăng nhập, tạo bàn đạp để xâm nhập sâu vào hệ thống dữ liệu.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm an ninh mạng đối với các địa phương đang đẩy mạnh chuyển đổi số trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhiều năm liền dẫn đầu cả nước về chỉ số ICT Index, Đà Nẵng đã xây dựng tương đối đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin dùng chung, từ mạng đô thị, trung tâm tích hợp dữ liệu đến hệ thống chính quyền điện tử kết nối toàn diện các sở, ngành, địa phương.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ chuyển đổi số nhanh, nguy cơ tấn công mạng nhằm vào hệ thống thông tin của thành phố cũng gia tăng rõ rệt cả về số lượng lẫn mức độ nguy hiểm.

Theo thống kê, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã ngăn chặn 140.826 lượt tấn công mạng nhằm vào hệ thống chính quyền điện tử thành phố; đồng thời loại bỏ 3.054 tập tin chứa mã độc trên các máy tính trong hệ thống.

Đáng chú ý, nhiều nguy cơ tấn công có khả năng dẫn đến chiếm quyền điều khiển máy chủ, đánh cắp dữ liệu và can thiệp trái phép vào hệ thống nếu không được phát hiện kịp thời. Không chỉ dừng ở công tác ứng cứu, lực lượng chuyên trách còn chủ động rà quét, phát hiện sớm các điểm yếu bảo mật để xử lý trước khi phát sinh sự cố nghiêm trọng.

Qua kiểm tra định kỳ, cơ quan chức năng phát hiện 3 hệ thống tồn tại lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng, có thể bị khai thác để kiểm soát máy chủ và thu thập dữ liệu trái phép. Hai trang thông tin điện tử của các cơ sở giáo dục trên địa bàn cũng bị phát hiện nhiễm mã độc, tiềm ẩn nguy cơ bị truy cập từ xa và can thiệp dữ liệu.

Đặc biệt, trong quá trình xây dựng nền tảng cơ sở dữ liệu dùng chung và cơ sở dữ liệu nghiệp vụ theo khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, lực lượng chuyên trách tiếp tục phát hiện thêm 3 lỗ hổng nghiêm trọng. Tất cả đã được phối hợp khắc phục trước khi hệ thống đưa vào vận hành.

Thực tế này cho thấy, việc xây dựng “lá chắn” an ninh mạng đã trở thành nhiệm vụ trọng yếu, cấp thiết nhằm bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an toàn cho hoạt động điều hành và giữ vững nền tảng vận hành của chính quyền số.

Khi ranh giới thật – giả bị xóa nhòa bởi AI

Bên cạnh những giá trị to lớn mang lại, sự phát triển quá nhanh của AI cùng với nhận thức và thói quen sử dụng chưa đầy đủ cũng đang làm bộc lộ nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Các thế lực thù địch đã lợi dụng AI như một công cụ mới để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, phát tán thông tin sai lệch, tạo nhiễu loạn dư luận, gây tác động tiêu cực đến xã hội, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc.

Chính “khả năng đọc lệnh” gần như vô tận của AI đang làm mờ ranh giới giữa thật và giả, gia tăng nguy cơ phát tán các nội dung xấu, độc và xuyên tạc chính trị.

Chỉ với vài thao tác đơn giản, AI có thể tạo ra hình ảnh, video, giọng nói hay văn bản giả mạo với độ chân thực rất cao, khiến việc phân biệt bằng mắt thường trở nên khó khăn.

Điều này đặt ra thách thức đặc biệt đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Các thế lực thù địch có thể lợi dụng AI để tạo dựng nội dung giả mạo lãnh đạo, xuyên tạc lịch sử, bóp méo chủ trương, đường lối của Đảng, từ đó làm suy giảm uy tín chính trị và xói mòn niềm tin của Nhân dân. Đặc biệt, công nghệ “Deepfake” với khả năng tạo hình ảnh, âm thanh và video giả có độ chân thực cao đang trở thành công cụ nguy hiểm nếu bị sử dụng với mục đích xấu. Những phát ngôn, hình ảnh hay tài liệu bị ngụy tạo có thể nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, gây hoang mang dư luận và tác động tiêu cực đến ổn định xã hội.

Theo kết quả điều tra dư luận xã hội trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cho thấy, các hình thức chống phá đang có sự chuyển hướng đáng chú ý. Nhiều ý kiến đánh giá rằng những luận điệu truyền thống như xuyên tạc chủ nghĩa Marx - Lenin, phủ nhận thành tựu lịch sử hay lợi dụng vấn đề biển đảo đang dần giảm sức ảnh hưởng. Điều này phản ánh hiệu quả của công tác tuyên truyền cũng như sự vững vàng trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân trước các luận điệu cũ.

Tuy nhiên, một xu hướng mới đang nổi lên khi các đối tượng xấu tập trung khai thác những vấn đề mang tính thời sự, đặc biệt là quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và chính quyền địa phương. Thay vì tấn công trực diện vào lý luận, các thế lực thù địch chuyển sang khoét sâu vào những vấn đề nội bộ nhạy cảm, lợi dụng tâm lý lo lắng về vị trí việc làm, quyền lợi và tâm tư của cán bộ, công chức trong quá trình tinh gọn bộ máy. Song song đó là các thủ đoạn bôi nhọ lãnh đạo, tung tin đồn gây chia rẽ nội bộ nhằm từng bước làm suy giảm niềm tin của người dân đối với tổ chức và đội ngũ cán bộ.

Một thủ đoạn nguy hiểm khác là việc trộn lẫn thật - giả trong tuyên truyền. Các đối tượng thường khai thác những sự việc có thật nhưng cố tình thổi phồng, bóp méo hoặc cắt ghép thông tin theo dụng ý riêng. Thông tin được đưa ra dưới dạng “nửa thật, nửa giả”, lặp đi lặp lại theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, khiến người tiếp nhận dần hoài nghi cả những giá trị đúng đắn. Mục đích cuối cùng là gây nhiễu loạn nhận thức, làm cho những người thiếu bản lĩnh và kỹ năng kiểm chứng thông tin dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng, không phân biệt được đúng - sai.

Nguy cơ càng trở nên nghiêm trọng hơn khi AI bị sử dụng để hỗ trợ chiến lược “diễn biến hòa bình” kiểu mới. Nhiều nội dung xuyên tạc được ngụy trang dưới hình thức “góp ý”, “phản biện”, “xây dựng”, mang vẻ ngoài trung lập nhưng thực chất nhằm gieo rắc hoài nghi, từng bước làm xói mòn niềm tin chính trị. Trong môi trường mạng, các thông tin cực đoan, giật gân, gây sốc thường có tốc độ lan truyền nhanh hơn các thông tin chính thống, khách quan. Khi những nội dung sai lệch liên tục được lặp lại, người tiếp nhận dễ hình thành cảm giác quen thuộc và dần suy giảm khả năng phản biện.

Đáng lo ngại, giới trẻ đang trở thành nhóm chịu tác động mạnh mẽ nhất. Là thế hệ trưởng thành cùng công nghệ số, nhiều thanh niên, sinh viên có xu hướng phụ thuộc vào AI và mạng xã hội để tiếp cận thông tin. Nếu nguồn dữ liệu đầu vào không được kiểm chứng, AI hoàn toàn có thể cung cấp những nội dung sai lệch về lịch sử, chính trị và nền tảng tư tưởng của Đảng.

Trong khi đó, sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia có trình độ lý luận sâu, am hiểu thực tiễn và đủ khả năng phản bác hiệu quả các luận điệu sai trái cũng đang tạo ra khoảng trống trong công tác đấu tranh trên không gian mạng.

Từ thực tế đó có thể thấy, AI vừa là cơ hội lớn, vừa đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số. Điều quan trọng không phải là né tránh công nghệ, mà là phải làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch, xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng và phát huy vai trò của truyền thông chính thống trong định hướng dư luận xã hội.

HOÀNG PHAN - THANH THẢO – THÚY HẰNG