Xây dựng đô thị thông minh để nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Đặt nền móng từ tầm nhìn dài hạn

Đô thị thông minh không đơn thuần là câu chuyện ứng dụng công nghệ hay số hóa hoạt động quản lý nhà nước. Đó là hành trình kiến tạo một môi trường sống hiện đại, an toàn, thuận tiện và bền vững, nơi mọi thành quả của chuyển đổi số đều hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, nhất là trong kỷ nguyên vươn mình phát triển của dân tộc.

Tại Đà Nẵng, hành trình ấy được khởi động từ rất sớm với tư duy phát triển xuyên suốt và nhất quán. Ngay từ năm 2010, thành phố đã ban hành Kiến trúc Chính quyền điện tử; đến năm 2014 đưa Hệ thống thông tin Chính quyền điện tử vào vận hành, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số.

Trên cơ sở đó, năm 2018, Đà Nẵng tiếp tục ban hành Kiến trúc thành phố thông minh và triển khai Đề án xây dựng thành phố thông minh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 với 6 trụ cột, 16 lĩnh vực ưu tiên và 53 chương trình, dự án trọng điểm.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Chí Cường, thành công của Đà Nẵng đến từ việc xác định xây dựng đô thị thông minh là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển thành phố.

Người đứng đầu các cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả triển khai, trong khi người dân và doanh nghiệp được xác định là trung tâm, là chủ thể của quá trình phát triển.

Quan điểm này cũng đồng điệu với định hướng phát triển xanh mà Đà Nẵng theo đuổi nhiều năm qua.

Tại Hội thảo "Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới thành phố sinh thái và thông minh", Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng khẳng định, Đà Nẵng lựa chọn mô hình phát triển dựa trên tăng trưởng xanh, lấy con người làm trung tâm, môi trường làm nền tảng và công nghệ làm động lực. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển hiện đại mà còn là con đường hướng tới sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Từ định hướng đó, thành phố kiên trì đầu tư hạ tầng số với phương châm "hạ tầng đi trước, mở đường". Ba khu công nghệ thông tin tập trung được Thủ tướng công nhận cùng nhiều dự án quy mô lớn về trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, đổi mới sáng tạo đang từng bước hình thành hệ sinh thái công nghệ mới, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số và đô thị thông minh.

Song song với hạ tầng, Đà Nẵng coi dữ liệu là "tài nguyên cốt lõi" của thành phố thông minh. Hệ thống dữ liệu dùng chung, dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu không gian đô thị trên nền GIS cùng hơn 1.500 bộ dữ liệu mở được xây dựng và kết nối thông qua nền tảng chia sẻ dữ liệu, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành cũng như tạo điều kiện để doanh nghiệp và người dân khai thác, phát triển các dịch vụ mới.

Công nghệ phục vụ cuộc sống người dân

Điểm khác biệt trong mô hình đô thị thông minh của Đà Nẵng không nằm ở số lượng ứng dụng hay quy mô đầu tư mà ở triết lý phát triển: công nghệ phải phục vụ đắc lực cuộc sống con người.

Trên nền tảng số dùng chung, nhiều dịch vụ thông minh được triển khai trong các lĩnh vực giao thông, môi trường, giáo dục, y tế, an toàn thực phẩm và dịch vụ công trực tuyến...

Ứng dụng Da Nang Smart City, nền tảng Chính quyền số, nền tảng truy xuất nguồn gốc thực phẩm cùng nhiều tiện ích số đang góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân, giúp việc tiếp cận dịch vụ công ngày càng nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn.

Một trong những điểm nhấn nổi bật là Trung tâm Giám sát và điều hành thông minh (IOC) - được xem như "bộ não số" của thành phố. Với hệ thống IOC cấp thành phố, IOC chuyên ngành và IOC cấp xã, phường, hệ thống hiện cung cấp hàng chục nhóm dịch vụ giám sát, phân tích dữ liệu thời gian thực, hỗ trợ lãnh đạo đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn.

Không chỉ phục vụ điều hành phát triển kinh tế - xã hội, IOC còn được ứng dụng trong giám sát thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, quản lý thiên tai, theo dõi ngập lụt, cảnh báo mưa lớn, điều phối cứu hộ... qua đó góp phần bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.

Những kết quả đạt được tạo dấu ấn rõ nét của Đà Nẵng trên bản đồ đô thị thông minh trong nước và quốc tế. Thành phố liên tiếp 6 năm được vinh danh Giải thưởng Thành phố thông minh Việt Nam; đạt Giải thưởng ASOCIO Smart City 2019; Giải thưởng Thành phố thông minh Seoul năm 2023 ở hạng mục "lấy con người làm trung tâm".

Đặc biệt, tại Giải thưởng Thành phố thông minh Việt Nam năm 2025, Đà Nẵng tiếp tục được trao nhiều giải thưởng quan trọng về quản trị thông minh, môi trường xanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và là địa phương xuất sắc nhất trong xây dựng đô thị thông minh. Gần 164.000 lượt bình chọn của người dân trên cả nước cho danh hiệu "Đô thị đáng sống" là minh chứng rõ nét cho sự đồng thuận xã hội đối với hướng đi mà thành phố đang lựa chọn.

Không dừng lại ở những kết quả đã đạt được, Đà Nẵng đang xây dựng Đề án chuyển đổi số và phát triển thành phố thông minh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035; triển khai thí điểm "bản sao số" theo nhiệm vụ Thủ tướng giao, hướng tới tạo nên một không gian số giúp người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể trải nghiệm, tìm hiểu và kết nối với thành phố từ bất cứ nơi đâu.

Công dân khi muốn tìm hiểu thông tin hoặc giải quyết thủ tục, chỉ cần gõ từ khóa trên hệ thống dùng chung, dữ liệu sẽ cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời và được liên kết tất cả các quy trình xử lý để công dân thao tác các bước theo nhu cầu cá nhân đến kết quả cuối cùng. 

Theo Kế hoạch số 60/KH-UBND ngày 12/02/2026 của UBND thành phố về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp để hướng đến mục tiêu “trong Top 50 bảng xếp hạng đô thị thông minh uy tín toàn cầu” của thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, Đà Nẵng đặt mục tiêu trở thành một trong 50 đô thị thông minh tiêu biểu của thế giới vào năm 2030.

Đó là mục tiêu đầy thách thức nhưng cũng là bước đi tất yếu trên hành trình xây dựng một thành phố phát triển hiện đại, xanh, thông minh và đáng sống.

Hành trình ấy không được đo bằng số lượng nền tảng số hay những công nghệ hiện đại được đầu tư, mà bằng những giá trị thiết thực mang lại cho cộng đồng, xã hội. Khi mỗi dịch vụ công trở nên thuận tiện hơn, mỗi quyết sách được đưa ra trên cơ sở dữ liệu chính xác hơn và mỗi người dân đều được thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số, đó cũng là lúc đô thị thông minh thực sự phát huy ý nghĩa. 

Với tầm nhìn dài hạn, sự quyết tâm của chính quyền cùng sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp, Đà Nẵng đang từng bước khẳng định, xây dựng mô hình đô thị thông minh lấy con người làm trung tâm, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống cho mọi người dân.

THANH HẢI