Phát huy vai trò nòng cốt trong công tác tái hòa nhập cộng đồng – Dấu ấn của Công an thành phố

Chủ động tham mưu, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiệu quả

Ngay từ khi các văn bản của Trung ương được ban hành, Công an thành phố đã chủ động tham mưu UBND thành phố cụ thể hóa bằng nhiều kế hoạch, đề án, chương trình hành động phù hợp với đặc điểm tình hình địa phương. Đặc biệt, việc tham mưu ban hành Đề án tái hòa nhập cộng đồng giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030 đã tạo nền tảng quan trọng để huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Điểm nổi bật trong công tác tham mưu là sự bám sát thực tiễn. Hằng năm, Công an các đơn vị, địa phương tổ chức khảo sát, rà soát toàn diện số người chấp hành xong án phạt tù đang cư trú trên địa bàn. Theo thống kê, trung bình mỗi năm trên địa bàn thành phố có hàng trăm người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Việc nắm chắc số lượng, hoàn cảnh, nhu cầu của từng trường hợp đã giúp công tác tham mưu trở nên “đúng, trúng, sát”, tránh hình thức, dàn trải.

Bên cạnh đó, Công an thành phố còn chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành như Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ), Ngân hàng Chính sách xã hội, các tổ chức đoàn thể chính trị – xã hội để xây dựng cơ chế hỗ trợ toàn diện. Từ đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, vay vốn ưu đãi đến tư vấn tâm lý, tất cả đều hướng đến mục tiêu giúp người hoàn lương nhanh chóng ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái phạm.

Đáng chú ý, Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu trong việc tham mưu triển khai các phiên “tư vấn, giới thiệu việc làm” dành riêng cho người chấp hành xong án phạt tù. Mô hình này không chỉ được lãnh đạo Bộ Công an ghi nhận, biểu dương mà còn trở thành kinh nghiệm để nhiều địa phương khác đến học tập, nhân rộng.

Tạo “điểm tựa” vững chắc cho người hoàn lương

Không dừng lại ở công tác tham mưu, Công an thành phố Đà Nẵng còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực, mang lại hiệu quả rõ nét.

Theo Thượng tá Nguyễn Chí Thanh, Trưởng phòng Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp Công an TP Đà Nẵng, trước hết là công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội. Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống truyền thanh cơ sở và các mô hình dân vận, thông điệp “không kỳ thị, không phân biệt” được lan tỏa sâu rộng. Nhiều chuyên mục như “Hành trình hướng thiện” đã góp phần thay đổi cách nhìn của cộng đồng, tạo môi trường xã hội thân thiện, cởi mở hơn với người hoàn lương.

Song song với đó, việc hỗ trợ vay vốn tín dụng theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg được triển khai hiệu quả. Thông qua nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội, hàng trăm lượt người chấp hành xong án phạt tù đã được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển kinh tế. Nhiều mô hình kinh tế nhỏ như chăn nuôi, buôn bán, dịch vụ… đã giúp họ có thu nhập ổn định, từng bước vươn lên trong cuộc sống.

Báo cáo tại hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng và sơ kết 2 năm thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù cho thấy, thời gian qua, Công an các địa phương đã tham mưu UBND cùng cấp giới thiệu 166 người chấp hành xong án phạt tù tham gia học nghề và giới thiệu việc làm ổn định cho 1.014 người.

Hiện nay, thành phố đang quản lý 5.183 người chấp hành xong án phạt tù; Công an cấp xã tiếp nhận, mở hồ sơ quản lý 7.781 người về cư trú trên địa bàn. Công tác xây dựng mô hình tái hòa nhập cộng đồng tiếp tục phát huy hiệu quả với hơn 200 mô hình (trước sáp nhập); đến nay có 86/93 xã, phường đã củng cố, kiện toàn và xây mới các mô hình phù hợp thực tiễn. Về hỗ trợ tín dụng, từ ngày 10/10/2023 đến nay, doanh số cho vay theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg đạt hơn 19,9 tỷ đồng cho 250 trường hợp. Nguồn vốn phát huy hiệu quả, giúp người vay phát triển sản xuất, trả lãi và gốc đúng hạn.

Thực tế cho thấy, khi có việc làm và thu nhập chính đáng, nguy cơ tái phạm giảm rõ rệt. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, tỷ lệ tái phạm tội trong nhóm được hỗ trợ việc làm, vay vốn thấp hơn đáng kể so với nhóm không có điều kiện tiếp cận các chính sách này.

Đặc biệt, lực lượng Công an cấp xã đã phát huy vai trò gần dân, sát dân, trực tiếp quản lý, giáo dục, giúp đỡ từng trường hợp cụ thể. Nhiều cán bộ, chiến sĩ không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo chức trách mà còn chủ động kết nối doanh nghiệp, giới thiệu việc làm, thậm chí hỗ trợ phương tiện, chi phí ban đầu để người hoàn lương ổn định cuộc sống.

"Chính những hành động cụ thể, thiết thực đó đã tạo nên niềm tin, giúp họ khép lại quá khứ, hướng tới tương lai tích cực hơn”, Thượng tá Nguyễn Chí Thanh nhìn nhận.

Qua quá trình triển khai, Công an thành phố Đà Nẵng đã đúc kết nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng.

Trước hết, công tác THNCĐ phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy Đảng và sự quản lý thống nhất của chính quyền các cấp. Chỉ khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể đến từng khu dân cư, thì công tác này mới đạt hiệu quả bền vững.

Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, đặc biệt là giữa Công an với gia đình và cộng đồng nơi người chấp hành xong án phạt tù cư trú. Gia đình là “điểm tựa” quan trọng nhất, còn cộng đồng là môi trường trực tiếp quyết định quá trình tái hòa nhập. Công tác tuyên truyền phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào việc xóa bỏ định kiến xã hội, biểu dương các điển hình tiên tiến và nâng cao trách nhiệm của toàn xã hội. Khi cộng đồng thay đổi nhận thức, người hoàn lương mới thực sự có cơ hội làm lại cuộc đời.

Ngoài ra, việc hỗ trợ phải kịp thời, phù hợp với điều kiện và khả năng của từng đối tượng. Không thể áp dụng một mô hình chung cho tất cả, mà cần cá thể hóa các giải pháp, từ việc làm, đào tạo nghề đến hỗ trợ vốn. Đồng thời, phải gắn công tác THNCĐ với phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, tạo thế trận an ninh nhân dân vững chắc ngay từ cơ sở.

Nâng cao hiệu quả công tác THNCĐ trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh tình hình kinh tế – xã hội có nhiều biến động, yêu cầu đặt ra đối với công tác THNCĐ ngày càng cao. Để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, Công an thành phố Đà Nẵng xác định một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định mới của pháp luật, đặc biệt là Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và các chính sách liên quan đến hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù. Nội dung tuyên truyền cần đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò nòng cốt của Công an cấp xã trong việc tham mưu, tổ chức triển khai các biện pháp hỗ trợ tại cơ sở; tăng cường rà soát, lập danh sách, theo dõi, quản lý chặt chẽ từng trường hợp. Tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả như “Phiên chợ việc làm”, “Hội nghị đối thoại”, các mô hình “Dân vận khéo” gắn với hỗ trợ người hoàn lương; đồng thời nghiên cứu xây dựng các mô hình mới phù hợp với thực tiễn.

Mặt khác, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia hỗ trợ; tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tiếp nhận lao động là người chấp hành xong án phạt tù và tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết; kịp thời biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, cách làm hay, sáng tạo.

Có thể khẳng định, với sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và đầy trách nhiệm của Công an thành phố cùng các cấp, các ngành, công tác tái hòa nhập cộng đồng trên địa bàn đã đạt được nhiều kết quả tích cực, mang lại giá trị nhân văn sâu sắc. Không chỉ giúp những người lầm lỗi có cơ hội làm lại cuộc đời, những nỗ lực đó còn góp phần quan trọng trong việc giữ vững an ninh, trật tự, xây dựng một xã hội an toàn, nhân ái và phát triển bền vững.

Trong hành trình ấy, mỗi chính sách đúng đắn, mỗi hành động thiết thực và mỗi tấm lòng sẻ chia đều là một “cánh tay nối dài”, giúp người hoàn lương vững tin bước tiếp – vì một tương lai tốt đẹp hơn cho chính họ và cho cả cộng đồng.

ĐĂNG NGUYÊN