Phát triển miền núi phía Tây phải gắn bảo vệ rừng và sinh kế bền vững

Bảo tồn để phát triển, phát triển để giữ rừng

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang đánh giá cao tinh thần trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm, cầu thị của các địa phương và chỉ ra nhiều khó khăn, điểm nghẽn rất thực chất, sát với tình hình địa phương.

Bí thư Thành ủy nhấn mạnh, trong thời gian tới, các địa phương phải tiếp tục xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; giữ vững đoàn kết nội bộ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Đặc biệt, cần tập trung hoàn thiện chính quyền địa phương 2 cấp; rà soát, sắp xếp đội ngũ cán bộ phù hợp yêu cầu nhiệm vụ; chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cho người dân miền núi.

Coi hạ tầng số, viễn thông và khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến là hạ tầng thiết yếu của vùng miền núi trong giai đoạn hiện nay; từng bước thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, giáo dục, y tế và phục vụ Nhân dân theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Bí thư Thành ủy đề nghị các Đảng ủy các xã chưa hoàn thành mua sắm, lắp đặt thiết bị hạ tầng công nghệ thông tin khẩn trương thực hiện, hoàn thành ngay trong tháng 5-2026.

Về định hướng phát triển kinh tế, lãnh đạo Thành ủy yêu cầu các địa phương tập trung phát triển kinh tế rừng gắn với bảo vệ rừng bền vững; xác định Sâm Ngọc Linh và dược liệu là hướng phát triển chiến lược của khu vực. Cần phải đẩy mạnh tư duy từ khai thác sang bảo tồn và phát triển bền vững, lấy rừng làm nền tảng sinh kế, lấy dược liệu làm lợi thế cạnh tranh đặc thù.

Các địa phương cần chủ động quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung; bảo tồn và phát triển thương hiệu Sâm Ngọc Linh, Quế Trà My cùng các loại dược liệu bản địa; nghiên cứu chuyển đổi cây trồng nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở, bảo vệ môi trường sinh thái.

Bí thư Thành ủy lưu ý các địa phương cần tiếp tục rà soát các khu vực có nguy cơ cao về thiên tai, sạt lở để xây dựng phương án sắp xếp, ổn định dân cư theo thứ tự ưu tiên, tuyệt đối không chủ quan trước diễn biến thời tiết cực đoan.

“Chủ động quy hoạch khu tái định cư phù hợp để đề xuất thành phố huy động nguồn lực đầu tư, gắn ổn định dân cư với ổn định sản xuất và tạo sinh kế bền vững cho người dân; trong đó, thí điểm các khu dân cư, cụm công nghiệp nhỏ gắn với vùng sản xuất chuyên canh và phát triển du lịch cộng đồng”, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nói.

Song song đó, các nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia, các nghị quyết, chương trình, dự án của Trung ương và thành phố phải được lồng ghép, sử dụng hiệu quả để tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, nước, y tế, giáo dục, viễn thông và công nghệ thông tin.

Tiếp tục nắm chắc tình hình cơ sở, chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, không để phát sinh điểm nóng về an ninh trật tự, tranh chấp đất đai, phá rừng hoặc các vấn đề phức tạp liên quan dân tộc, tôn giáo.

Đặc biệt, phải quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số; giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống; phát huy vai trò của già làng, người có uy tín trong cộng đồng. Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc tại khu vực chiến lược phía Tây thành phố.

Bí thư Thành ủy đề nghị UBND thành phố và các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát toàn bộ các kiến nghị của 05 xã; phân loại rõ nội dung thuộc thẩm quyền giải quyết của thành phố và nội dung cần kiến nghị Trung ương.

Tập trung rà soát, ưu tiên nguồn lực đầu tư các dự án giao thông chiến lược, các dự án điện, viễn thông và hạ tầng dân sinh thiết yếu phục vụ phát triển vùng sâm Ngọc Linh và dược liệu; chấm dứt trong thời gian sớm nhất tình trạng còn điểm dân cư lõm sóng, trắng điện.

Theo Bí thư Thành ủy, phát triển khu vực 5 xã miền núi phía Tây không chỉ là vấn đề an sinh xã hội mà phải đặt trong chiến lược phát triển tổng thể của thành phố.

Trong đó, cần xây dựng tư duy phát triển theo hướng “bảo tồn để phát triển, phát triển để giữ rừng”; lấy người dân làm trung tâm, lấy tài nguyên rừng và dược liệu làm lợi thế cạnh tranh đặc thù; từng bước hình thành không gian kinh tế dược liệu, kinh tế sinh thái và du lịch cộng đồng mang bản sắc riêng của vùng miền núi phía Tây thành phố.

Khẩn trương cụ thể hóa các chủ trương, cơ chế, chính sách của Trung ương và thành phố; nghiên cứu, đề xuất các giải pháp hiệu quả liên quan đến phát triển dược liệu dưới tán rừng; thuê môi trường rừng; thu hút doanh nghiệp đầu tư vào vùng Sâm Ngọc Linh; chính sách thu hút, giữ chân cán bộ, giáo viên, y bác sĩ công tác tại miền núi. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương.

“Phát triển khu vực Nam Trà My và các xã miền núi phía Tây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài cả về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và công tác dân tộc. Thành phố sẽ tiếp tục quan tâm, ưu tiên nguồn lực và đồng hành cùng các địa phương trong quá trình phát triển”, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.

Ưu tiên đầu tư hạ tầng liên vùng

Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng đánh giá cao tinh thần nỗ lực, đoàn kết và quyết tâm của các địa phương miền núi trong quá trình triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội thời gian qua.

Liên quan đến các đề xuất, kiến nghị của địa phương, Chủ tịch HĐND thành phố cho rằng đây đều là những nội dung xác đáng, tập trung vào các vấn đề trọng tâm như đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược, liên kết vùng, liên kết xã; cơ chế chính sách đặc thù cho miền núi; hỗ trợ phát triển sản xuất, dược liệu; cơ chế sắp xếp dân cư và nhiều nội dung quan trọng khác.

Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị trong quá trình xây dựng chính sách mới cần đặc biệt quan tâm đến yếu tố ưu tiên vùng miền, nhất là khu vực miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Các ban của HĐND sẽ theo dõi sát nội dung này nhằm đảm bảo các nghị quyết khi ban hành vừa sát thực tiễn, vừa phát huy hiệu quả.

Đối với giá thuê môi trường rừng theo quy định của Trung ương, Chủ tịch HĐND thành phố cho rằng địa phương không thể làm khác quy định hiện hành. Tuy nhiên, ông đề nghị UBND thành phố cùng các sở, ngành tiếp tục nghiên cứu cơ sở pháp lý và thực tiễn để xây dựng cơ chế phù hợp hơn, vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật, vừa tạo điều kiện khuyến khích người dân đầu tư, phát triển dược liệu gắn với bảo vệ rừng.

Đồng thời, cần nghiên cứu chính sách miễn, giảm tiền thuê môi trường rừng cho đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo vệ rừng, phát triển dược liệu dưới tán rừng, qua đó gắn mục tiêu bảo vệ rừng với sinh kế bền vững và giảm nghèo thực chất.

Đối với các công trình đầu tư công tại địa phương, Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương kiểm tra, rà soát, tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ các địa phương triển khai thực hiện, nhất là đối với hệ thống hạ tầng giao thông đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình đầu tư xây dựng.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên đầu tư hạ tầng kinh tế liên xã, liên vùng nhằm tạo động lực phát triển cho khu vực miền núi. Theo đó, các tuyến giao thông trọng điểm như đường 40B, đường An toàn khu, tuyến Trà My – Phước Thành… cần được rà soát quy hoạch, nghiên cứu đầu tư đồng bộ để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị Sở Tài chính, Sở Xây dựng tiếp tục nghiên cứu, tham mưu triển khai.

"Từ thực tế cho thấy, các tuyến đường lên Trà Linh trước đây sau khi được đầu tư đã tạo điều kiện giúp người dân phát triển kinh tế, không chỉ thoát nghèo mà từng bước làm giàu", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu nhìn nhận.

Về hạ tầng điện và viễn thông, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu lưu ý cần tính toán hiệu quả đầu tư phù hợp với quy mô dân cư.  

Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng thêm đề án sắp xếp dân cư theo hình thức “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Việc này vừa giúp hạn chế thiên tai, vừa tạo điều kiện phát triển hạ tầng đồng bộ.

Liên quan đến bảo tồn và phát triển dược liệu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu cho biết, UBND thành phố sẽ sớm ban hành đề án hỗ trợ phát triển dược liệu và sâm nhằm thúc đẩy bảo tồn và phát triển vùng nguyên liệu.

Về cơ sở vật chất, hiện vẫn còn 4 xã thiếu trụ sở làm việc ổn định, gồm Trà Linh, Trà Tập, Trà Vân và Trà Leng. Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các địa phương sớm có văn bản đề xuất cụ thể để các sở, ngành rà soát, xem xét giải quyết.

 "Xã Nam Trà My tiếp tục duy trì và phát triển phiên chợ sâm – được xem là thương hiệu đặc trưng, độc đáo của địa phương. Đây không chỉ là nơi giao thương mà còn là không gian quảng bá hình ảnh, giá trị của sâm Ngọc Linh và dược liệu miền núi", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu yêu cầu.

Điểm sáng từ dược liệu, thách thức từ hạ tầng

Theo báo cáo, tình hình phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh tại 5 xã vùng cao cơ bản ổn định, xuất hiện nhiều điểm sáng nhưng vẫn đối mặt không ít khó khăn, thách thức.

Hoạt động thu ngân sách năm 2025 tại nhiều địa phương đạt và vượt chỉ tiêu được giao. Trong đó, xã Trà Leng vượt dự toán 136%, xã Nam Trà My đạt 142%, xã Trà Linh ghi nhận tỷ lệ thu ở mức cao. Lĩnh vực giáo dục duy trì tỷ lệ học sinh ra lớp đạt 95-100%; các trạm y tế cơ bản đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ban đầu và phòng, chống dịch bệnh hiệu quả. Chính sách dành cho người có công, hộ nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội được thực hiện đầy đủ, kịp thời.

Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo tại nhiều địa phương vẫn ở mức cao, như xã Trà Tập 38,26%, xã Trà Leng 34,83%. Công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ hằng năm đều hoàn thành 100% chỉ tiêu; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội cơ bản ổn định, không phát sinh điểm nóng trên địa bàn.

Các xã Nam Trà My, Trà Leng, Trà Tập, Trà Linh và Trà Vân vẫn đối mặt nhiều khó khăn về hạ tầng, thiên tai, cơ chế chính sách và nhân lực. Sau thiên tai năm 2025, nhiều tuyến giao thông xuống cấp nghiêm trọng, nhiều khu dân cư chưa có điện, đường ô tô và sóng viễn thông, gây trở ngại lớn cho chuyển đổi số và cải cách hành chính.

Mưa bão kéo dài cũng khiến nhiều khu dân cư nằm trong vùng nguy cơ sạt lở nhưng thiếu quỹ đất tái định cư an toàn. Bên cạnh đó, các xã vùng An toàn khu gặp khó trong thu hút đầu tư, phát triển du lịch và trồng sâm Ngọc Linh do vướng cơ chế, chính sách thuê rừng.

Sau khi triển khai chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc tăng mạnh trong khi nhiều địa phương vẫn thiếu biên chế ở các lĩnh vực giáo dục, y tế và công nghệ thông tin.

Để tháo gỡ khó khăn, các địa phương kiến nghị ưu tiên đầu tư giao thông, điện lưới, viễn thông; nâng cấp các tuyến kết nối vùng sâm Ngọc Linh; đồng thời đề xuất cơ chế đặc thù cho vùng An toàn khu, hỗ trợ phát triển dược liệu, tăng phân bổ vốn, bổ sung biên chế và thu hút nhân lực chất lượng cao cho vùng sâu, vùng xa.

Dịp này, đoàn công tác thành phố trao tặng các xã Nam Trà My, Trà Leng, Trà Tập, Trà Vân và Trà Linh, mỗi xã 5 bộ máy vi tính để phục vụ công tác chuyên môn.

MAI QUANG