Tăng cường công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ

Thời gian qua, cùng với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, nền kinh tế số và các nền tảng trực tuyến, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, hoạt động có tổ chức, liên tỉnh, xuyên quốc gia, lợi dụng không gian mạng, mạng xã hội, livestream bán hàng, nền tảng số, dịch vụ trung gian thanh toán, logistics và các mô hình kho hàng online để thực hiện hành vi vi phạm, gây khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra, xử lý của cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, công tác quản lý Nhà nước đối với một số lĩnh vực như thương mại điện tử, quảng cáo trên không gian mạng, xuất bản, in ấn, viễn thông, internet, hoạt động livestream bán hàng, trung gian thanh toán, logistics vẫn còn tồn tại nhiều sơ hở, thiếu sót, việc phối hợp trao đổi thông tin, kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm có lúc, có nơi chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ; tình trạng buông lỏng quản lý, hợp thức hóa sai phạm, chậm phát hiện, xử lý vi phạm vẫn còn xảy ra.

Trước tình hình đó, nhằm thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an về tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, Chủ tịch UBND thành phố đã thành lập Tổ công tác do Chủ tịch UBND thành phố làm Tổ trưởng để trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện trên địa bàn thành phố.

Đồng thời yêu cầu Thủ trưởng các sở, ban, ngành, đơn vị, địa phương tập trung lực lượng, triển khai quyết liệt các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" trong thời gian từ ngày 07-5-2026 đến ngày 07-8-2026.

Trong đó, Công an thành phố chủ trì, triển khai đồng bộ các biện pháp công tác Công an; tổ chức nắm tình hình, rà soát toàn diện các tuyến, địa bàn, lĩnh vực, tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh, xuất bản, in ấn, quảng cáo, viễn thông, kho hàng, điểm tập kết, trung chuyển, tài khoản, hội nhóm, website, ứng dụng, nền tảng số, sàn thương mại điện tử, hoạt động livestream bán hàng, dịch vụ trung gian thanh toán, logistics, các mô hình "kho hàng online"... có nguy cơ, biểu hiện vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ; tập trung thu thập, phân tích thông tin, tài liệu, dữ liệu điện tử, nhận diện phương thức, thủ đoạn hoạt động mới của các đối tượng để chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý theo quy định.

Tăng cường phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng hoạt động xuất bản, in ấn, quảng cáo, viễn thông, internet, không gian mạng, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng, nền tảng số, dịch vụ chuyển phát, kho vận, trung gian thanh toán để sản xuất, sao chép, phát hành, truyền dẫn, quảng cáo, kinh doanh, tiêu thụ hàng giả, hàng hóa, sản phẩm, nội dung số, chương trình truyền hình, phần mềm, tác phẩm, dịch vụ vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ; trọng tâm là các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, quyền tác giả, quyền liên quan.

Tập trung triệt xóa các đường dây, tổ chức hoạt động có tính chất phức tạp, liên tỉnh, xuyên quốc gia, hoạt động khép kín trên môi trường mạng hoặc có sự câu kết giữa hoạt động trực tiếp với hoạt động trên không gian mạng; khẩn trương xác minh, củng cố tài liệu, chứng cứ để khởi tố, điều tra, xử lý nghiêm các đối tượng chủ mưu, cầm đầu, tiếp tay, bảo kê theo đúng quy định pháp luật.

Chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương trong trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác kiểm tra, xác minh, điều tra, xử lý vi phạm; kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót, bất cập trong công tác quản lý Nhà nước để kiến nghị chấn chỉnh, khắc phục. Đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan khi để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, bao che, tiếp tay hoặc hợp thức hóa sai phạm.

Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp các sở, ban, ngành, đơn vị, địa phương tăng cường công tác quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ, sở hữu công nghiệp, tiêu chuẩn, đo lường chất lượng, mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, gian lận về nguồn gốc, xuất xứ, tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định pháp luật.

Tăng cường quản lý, kiểm tra đối với các hoạt động ứng dụng công nghệ số, nền tảng số, phần mềm, dữ liệu điện tử, tên miền, hạ tầng số, dịch vụ viễn thông, internet và các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý có nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ. Chủ động phối hợp với Công an thành phố và các cơ quan chức năng trong trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác xác minh, điều tra, xử lý vi phạm theo quy định.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất, xác thực nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa; tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đăng ký xác lập, bảo hộ, quản lý và bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của địa phương. Chủ động rà soát, phát hiện những sơ hở, thiếu sót, bất cập trong công tác quản lý Nhà nước thuộc lĩnh vực phụ trách để kịp thời kiến nghị chấn chỉnh, khắc phục.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch siết chặt công tác quản lý Nhà nước đối với các lĩnh vực báo chí, xuất bản, in, phát hành, quảng cáo, phát thanh, truyền hình, thông tin điện tử, điện ảnh, biểu diễn nghệ thuật và các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, dịch vụ có liên quan.

Tập trung rà soát, kiểm tra việc sử dụng, khai thác tác phẩm, chương trình truyền hình, thể thao, giải trí, phim, âm thanh, hình ảnh, nội dung số thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan. Kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý nghiêm các hành vi sao chép, phát tán, khai thác, sử dụng trái phép nội dung vi phạm bản quyền dưới mọi hình thức.

Tăng cường kiểm tra hoạt động quảng cáo, truyền thông, phát hành xuất bản phẩm, phổ biến phim, tổ chức biểu diễn nghệ thuật, cung cấp chương trình phát thanh, truyền hình và các hoạt động dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch, dịch vụ có liên quan.

Không để các đối tượng lợi dụng không gian mạng, nền tảng số, mạng xã hội để quảng cáo hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, phát tán nội dung vi phạm bản quyền hoặc sử dụng trái phép hình ảnh, uy tín của tổ chức, cá nhân.

Chủ động phối hợp với Công an thành phố, các cơ quan chức năng trong trao đổi thông tin, cung cấp tài liệu, xác định chủ thể quyền, phạm vi bảo hộ, hành vi xâm phạm phục vụ công tác kiểm tra, xác minh, điều tra, xử lý theo quy định. Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân và Nhân dân.

Sở Công Thương theo dõi sát tình hình thị trường, hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa, thương mại điện tử và các phương thức kinh doanh mới phát sinh; tập trung nhận diện các nhóm hàng hóa, địa bàn, lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là đối với hoạt động kinh doanh qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng và các mô hình "kho hàng online".

Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm soát thị trường, hoạt động lưu thông hàng hóa và các kênh phân phối; tập trung kiểm tra các chợ đầu mối, trung tâm thương mại, siêu thị, kho hàng, điểm tập kết, cơ sở sản xuất, kinh doanh, đơn vị vận chuyển và các địa bàn nổi lên phức tạp về hàng giả, hàng nhập lậu, gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Tăng cường phối hợp với Công an thành phố, các cơ quan chức năng trong trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu về tổ chức, cá nhân, tài khoản, gian hàng, website, sàn thương mại điện tử có dấu hiệu vi phạm; đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tiểu thương nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về thương mại, sở hữu trí tuệ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thuế thành phố tăng cường quản lý thuế đối với các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ; tập trung chú ý vào các hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, livestream bán hàng, kho hàng online, kinh doanh qua mạng xã hội và các phương thức kinh doanh mới phát sinh.

Thường xuyên rà soát, kiểm tra, đối chiếu việc đăng ký, kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ của các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu sản xuất, kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về thuế theo thẩm quyền.

Chủ động phối hợp, cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan cho Công an thành phố phục vụ công tác kiểm tra, xác minh, điều tra, xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Chi cục Hải quan khu vực XII tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát, bưu chính, thương mại điện tử xuyên biên giới có nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, tập trung vào các nhóm hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo xuất xứ, không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu công nghiệp, quyền tác giả, quyền liên quan.

Chủ động áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan; thực hiện tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có căn cứ nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo đúng quy định; trường hợp phát hiện có dấu hiệu tội phạm, kịp thời chuyển hồ sơ, tài liệu cho Công an thành phố để điều tra, xử lý theo quy định.

Viện kiểm sát nhân dân thành phố, Tòa án nhân dân thành phố phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố trong quá trình tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến sở hữu trí tuệ; bảo đảm xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng hành vi, đúng quy định pháp luật, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm hoặc kéo dài vụ án, vụ việc.

Tập trung đẩy nhanh tiến độ truy tố, xét xử các vụ án xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là các vụ án có tổ chức, quy mô lớn, lợi dụng không gian mạng, thương mại điện tử, nền tảng số để phạm tội; lựa chọn các vụ án điển hình để đưa ra xét xử kịp thời nhằm răn đe, phòng ngừa chung.

Các cơ quan thông tấn, báo chí địa phương và Trung ương đóng trên địa bàn thành phố tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Chính phủ, các bộ, ban, ngành, UBND thành phố trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Kịp thời phản ánh tình hình, kết quả phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố. Cảnh báo các phương thức, thủ đoạn hoạt động mới của các đối tượng vi phạm, nhất là trên không gian mạng, thương mại điện tử, nền tảng số và livestream bán hàng.

Đồng thời, chủ động định hướng dư luận xã hội, đấu tranh phản bác thông tin sai sự thật, xuyên tạc, gây hoang mang dư luận liên quan đến tình hình vi phạm và công tác kiểm tra, xử lý của các cơ quan chức năng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân và Nhân dân.

UBND các phường, xã, đặc khu thực hiện nghiêm túc trách nhiệm quản lý Nhà nước trên địa bàn; thường xuyên rà soát, nắm chắc tình hình các cơ sở, địa điểm, hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa, in ấn, xuất bản, quảng cáo, viễn thông, internet, phát thanh, truyền hình, biểu diễn nghệ thuật, dịch vụ văn hóa, giải trí, thương mại điện tử, livestream bán hàng, kho hàng, điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa có nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Trên cơ sở đó, phân loại theo từng địa bàn, lĩnh vực, nhóm đối tượng, mức độ rủi ro để chủ động quản lý, phòng ngừa, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm ngay từ cơ sở.

Chỉ đạo các lực lượng, bộ phận chuyên môn tăng cường kiểm tra các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh có dấu hiệu vi phạm. Kịp thời phát hiện, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo, chuyển thông tin, tài liệu cho cơ quan chức năng xử lý theo quy định; kiên quyết không để hình thành địa bàn, cơ sở, điểm, tụ điểm hoạt động phức tạp, kéo dài hoặc phát sinh tình trạng buông lỏng quản lý trên địa bàn.

Phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, Tổ dân phố, thôn, Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể trong tuyên truyền, vận động Nhân dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp chấp hành nghiêm quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; tích cực tham gia phát hiện, phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.

Các sở, ban, ngành còn lại và các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động rà soát, triển khai các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ thuộc phạm vi quản lý, kịp thời phối hợp, trao đổi thông tin với Công an thành phố và các cơ quan chức năng trong kiểm tra, xác minh, xử lý các vụ việc vi phạm theo quy định.

Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, chậm phát hiện, chậm phối hợp xử lý hoặc để các hành vi vi phạm thuộc phạm vi quản lý kéo dài, phức tạp, dư luận xã hội bức xúc.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, doanh nghiệp và Nhân dân chấp hành nghiêm quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ. Nâng cao ý thức tôn trọng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng văn hóa tiêu dùng văn minh, không sản xuất, kinh doanh, tiếp tay, tiêu thụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tích cực tham gia phát hiện, phản ánh, tố giác hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, giữ vững môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh trên địa bàn thành phố.

THANH NGUYÊN